İzmit'te harman sonunu süsleyen saya, gençlerin hayaletleriyle canlandı

Tevfikiye sokaklarında 137 yıllık saya geleneği

Kocaeli’nin İzmit ilçesinde 137 yıldır sürdürülen saya geleneği bu yıl da renkli görüntülere sahne oldu. Harman sonu döneminde gerçekleştirilen etkinlikte gençler; deve, ayı, keçi, teke ve çeşitli hayalet figürlerine bürünerek sokak sokak dolaştı.

Etkinliğin akışı ve canlandırılan figürler:

Tevfikiye Mahallesi’nde düzenlenen etkinlikte, geçmişte harman sonrasında köydeki çobanın hakkı olan payı toplamak amacıyla yapılan Saya geleneği yaşatıldı. Havanın kararmasıyla birlikte gençler çan sesleri eşliğinde sokaklarda gösteriler sundu. Katılımcılar zaman zaman izleyicilerin üzerine hamle yapıp yere yığılarak, bahşiş (çoban payı) verilene kadar kalkmıyor; bu hareketler hem ritüelin bir parçası hem de izleyicilere eğlenceli anlar sunuyor.

Geleneksel olarak gençlerin evleri dolaşıp çoban için buğday ve çeşitli mahsuller topladığı, bu ürünlerin helva yapımında kullanıldığı belirtiliyor; zamanla mahsullerin yerini paranın aldığı ifade edildi.

Geleneğin kökeni ve yerel anlatılar:

Etkinliğe katılan bölge sakinlerinden Ahmet Şahin, geleneğin kökenine ilişkin olarak şunları aktardı: "Orta Asya’dan beri gelen bir Türk geleneği. Özellikle kırsalda, ’harman sonu’ dediğimiz dönemde yapılan bir eğlence kültürü. Köyler arası gezilerek yapılan, gençlerin eğlencesi. Uzun süre ara vermiştik bu işe çünkü eskisi gibi harman dönemi kalmamıştı. Gençler etkinliği biraz daha geliştirmeye çalıştılar".

Figürler ve kostümlerle ilgili Şahin, "Etkinlikte hayvan figürleri özellikle kullanılıyor. Onlara göre hareketler yapılmaya çalışılıyor. Mesela etkinlikte devesi vardır, ayısı vardır, keçisi vardır, tekesi vardır. Bunlara benzeyen kıyafetler giyilerek oluşturulmaya çalışılıyor. Tabii havanın da karanlık olması gerekiyor. İnsanların tanınmaması gerekiyor, işin özü bu" dedi.

Şahin, ilk kez karşılaşanların ürkebileceğini ancak etkinliğin yerel izleyiciler için yıllardır süren bir eğlence olduğunu vurgulayarak, "İlk kez görenler için biraz korkutucu olabilir ama aslında değil. Şuradaki seyircilerin hepsi bunu izlemeye gelmiştir ve yıllardır gelirler" şeklinde konuştu.

KOCAELİ’NİN İZMİT İLÇESİNDE 137 YILDIR SÜRDÜRÜLEN SAYA GELENEĞİ, BU YIL DA RENKLİ GÖRÜNTÜLERE SAHNE OLDU. HARMAN SONU DÖNEMİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN ETKİNLİKTE GENÇLER; DEVE, AYI, KEÇİ, TEKE VE ŞEYTANI TEMSİL EDEN HAYALET FİGÜRLERİNE BÜRÜNEREK MAHALLE SOKAKLARINI DOLAŞTI.