Uzun Çarşı’da esnaf e-ticarete karşı: Geleneksel ticaret ile dijital satışın mücadelesi
Sakarya’nın Adapazarı ilçesindeki, 18. ve 19. yüzyıllara uzanan geçmişiyle kentin önemli ticaret noktalarından Uzun Çarşı, geleneksel esnaflık ile modern e-ticaret arasındaki gerilimle karşı karşıya. Teknolojinin hızla yayıldığı günümüzde bazı esnaf yüz yüze satıştan vazgeçmezken, bazıları tezgahını internete taşıyarak yeni kanallardan gelir elde etmeye çalışıyor.
Tarihi dükkanlarda değişim ve endişe
Uzun Çarşı’da nesiller boyu aktarılan dükkanlarda çalışan esnaf, e-ticaretin maddi etkisinin sınırlı olduğunu söylese de, müşterilerle kurulan samimiyet ve güvenin zedeleneceğini düşünüyor. Geleneksel satış yöntemlerinin korunması gerektiğini savunanlar, internet satışının çarşı kültürünü değiştirdiğine dikkat çekiyor.
Yüz yüze satışın savunucuları: Müşteri güveni ve yerel bağlılık
Sezer Akyıldız, babasından devraldığı 45 yıllık gümüşçü dükkanında, düzenli müşteri profilinin işin bel kemiği olduğunu belirtiyor: "Babamdan devraldım. Esnaf şimdi kira ödüyor, sigorta ödüyor, eleman çalıştırıyor. Bir sürü giderimiz var... İnternetten satılan ürünlerde yüzde 29 gibi bir komisyon ödüyorsun belirli kurumlara. Bu sebepten internete çok yanaşmıyoruz, internetten satıştan uzak duruyoruz. 45 yıldır biz bu sektördeyiz, bizim düzenli ve oturmuş müşterimiz olmasa internet yüzünden dükkanı kapatır giderdik."
Sinen Pekçetin, yaklaşık 40 yıldır ayakkabı dükkanı işlettiğini ve genç kuşağın artık çarşıyı tercih etmediğini söylüyor: "Genç nesil dijital mecradan veya AVM’lerden alışverişlerini sürdürüyor. Bizim müşterilerimiz genelde görerek alan modeller. Müşterilerle olan samimiyetimiz ve eski esnaf sıcaklığımızdan dolayı bizi tercih ediyorlar."
Uzun yıllardır çarşıdan alışveriş yapan Engin Bakır (80) yüz yüze alışverişi tercih ettiğini vurgularken, Yusuf Ekşi (47) internetten alışverişin güvensiz olduğunu belirtiyor: "İnternetten bir ticaret yapmıyoruz. Bizim eski bir alışkanlığımız var... İnternette dolandırıcılık çok yüksek. Burada esnaf seni dolandırmaz."
E-ticarete geçenler: Gelirin yarısı internetten
Hüseyin Oğuz Çelik, babasının 25 yıl önce açtığı aksesuar dükkanını işletirken mağaza ürünlerini internette satışa sunduğunu aktarıyor: "Kazancımızın çoğu e-ticaretten gelmiyor ama bize ciddi miktarda bir takviye sağlıyor. E-ticarete başlayalı yaklaşık bir sene olacak. Şu an gelir konusunda yarı yarıya gidiyor gibi bir durum var." Çelik, özellikle kıyafet, giyim ve aksesuar sektörlerinde internetin zorunlu hale geldiğini belirtiyor.
Uyarı: Çağa ayak uydurmak zorunlu
Çelik, esnaflığın kuralının değişime uyum sağlamak olduğunu vurguluyor: "Esnaflığın zaten kuralı budur, çağa ayak uyduramazsan... Bu tarz teknolojilere ayak uydurmazsan yavaş yavaş batarsın, nasıl battığını da anlamazsın." Yerel markaların öneminin azaldığını ve tüketicilerin artık daha geniş seçeneklere yöneldiğini ifade ediyor.
Uzun Çarşı örneği, Türkiye’de birçok geleneksel çarşının benzer ikilemlerle karşılaştığını gösteriyor: yüz yüze güvene dayalı ticaret ile dijital kanallardan sağlanan ek gelir arasındaki denge, esnafın gelecek stratejilerini belirleyecek.
Asırlık çarşıda tezgahlar sanal vitrine taşınıyor: Esnaf e-ticaretle yüzleşiyor
