Yorgunluk Haritası İyileşmenin Yolunu Gösteriyor: Dr. Müge Yaşar'dan 3 Adımlı Tedavi

Modern yaşamın görünmez yükü: Sürekli yorgunlukStres, kaygı, uykusuzluk ve açıklanamayan halsizlik, günümüz insanının en sık yakınmaları arasında yer alıyor. Bu şikayetler bazen tıbbi bir nedenle açıklanamıyor; kişi kendini mutsuz, asosyal ve sürekli çökkün hissedebiliyor. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, tıbbi bir sorun bulunmadığında uygulanan bir değerlendirme yöntemi olan yorgunluk haritası ile tanı koymanın ve 3 adımlık tedavi planının yol gösterici olduğunu aktarıyor.Yorgunluk haritası nasıl çalışıyor?Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, “Sürekli yorgunum diyen biri geldiğinde ilk adım nedenin haritasını çıkarmaktır. Ayrıntılı bir psikiyatrik görüşme ile duygu-durum, kaygı düzeyi, uyku, iş yaşamı, travma öyküsü ve stres faktörlerini tespit etmektir” açıklamasını yapıyor. Bu yaklaşım, problemi parçalara ayırarak hangi alanların öncelikli müdahale gerektirdiğini gösteriyor ve kişiye özgü bir tedavi sürecinin planlanmasını sağlıyor.Uykusuzluk: Depresyon ve anksiyete için güçlü bir riskUykusuzlukun depresyon ve anksiyete gelişiminde en güçlü risk faktörlerinden biri olduğunu belirten Dr. Müge Yaşar, şu uyarıda bulunuyor: “İlişki iki yönlü; bozuk bir uyku, depresyon riskini artırır, depresyon ise zaten uykuya dalma güçlüğü, erken uyanma veya sık uyanma döngüleriyle uykuyu bozar.”Günümüzde telefon ışığına bakarak uyumak veya gece uyanıp bildirimleri kontrol etmek gibi alışkanlıklar nedeniyle dinlendirici uyku lüks hâline geldi. Dr. Yaşar, uykuya dair şu noktaları vurguluyor: uyku, beynin pekiştirme, duygusal düzenleme ve toksinlerden arınma (Glimfatik Sistem) süreçleri için kritik; kalitesiz uyku bilişsel işlevleri (dikkat, hafıza, karar verme) bozar ve kişide beyin sisi hissi ile hızlı zihinsel yorgunluğa yol açar.Uykusuzluk aynı zamanda duygusal dengesizliği artırarak kişiyi daha hassas, sinirli ve stresle başa çıkmada yetersiz kılıyor; bağışıklık sisteminde inflamasyonu yükselterek halsizlik ve bitkinliğe neden oluyor. Dr. Yaşar, “Araştırmalar, kronik uykusuzluğun depresyon gelişimi için güçlü bir risk faktörü olduğunu göstermektedir. Tedavi edilmeyen uyku bozuklukları, psikiyatrik semptomların tedavisini de zorlaştırır. Bu nedenle mutlaka psikiyatrik değerlendirme gerektirir” ifadelerini kullanıyor.Depresyon mu, tükenmişlik mi? Sınırlar bulanıklaşıyorDepresyon ile tükenmişlik (burnout) arasındaki ayrımın giderek zorlaştığını söyleyen Dr. Yaşar, iki durumun sıkça birlikte görülebildiğine dikkat çekiyor. Tükenmişlik genellikle iş yaşamına bağlıdır ve işten uzaklaşıldığında belirtiler hafifleyebilir; oysa hayatın tüm alanlarına yayılan yorgunluk, isteksizlik ve en az iki hafta süren dikkat dağınıklığı, işlev kaybı ve çökkünlük depresyon açısından değerlendirilmelidir.Kronik kaygı zihni sürekli tetikte tutarak kas gerginliği, baş ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, sindirim sorunları, uyku ve konsantrasyon bozukluklarına yol açıyor. Modern iş yaşamındaki yüksek performans beklentileri, belirsiz roller, iş-özel yaşam sınırlarının silinmesi ve pandemi sonrası artan iş yükü; sınav ve kariyer baskısı, ekonomik belirsizlik ile sosyal medyanın karşılaştırma kültürü, hem yetişkinlerde hem gençlerde duygusal tükenmeyi artırıyor. Dr. Yaşar, uzun süren yorgunluk ve ruhsal belirtilerin mutlaka bir ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.Tedavinin ilk adımı: Haritayı çıkarmak“İlk adımın nedenin kapsamlı biçimde ortaya konması” olduğunu belirten Dr. Yaşar, ayrıntılı psikiyatrik görüşme ile duygu durumu, kaygı düzeyi, uyku düzeni, iş yaşamı, stres faktörleri ve travma öyküsünün tek tek ele alındığını söylüyor. Ayrıca anemi, tiroit bozuklukları, enfeksiyonlar ve vitamin eksiklikleri gibi tıbbi nedenlerin dışlanmasının önemine dikkat çekiyor.Tedavide öncelikler arasında duygusal düzenleme, stresle baş etme ve sınır koyma becerilerinin güçlendirilmesi yer alıyor. Uyku hijyeni, dijital detoks ve fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı düzenlemeleri zihinsel tükenmişliği azaltmada etkili olarak öne çıkıyor. Depresyon, anksiyete, panik atak, öfke kontrol sorunları veya obsesif belirtiler eşlik ediyorsa uygun tıbbi tedaviler planlanıyor.Dr. Yaşar ayrıca farkındalık ve nefes egzersizlerinin kaygı döngüsünü azalttığını, değer temelli yaşam, sosyal temas ve öz-şefkat uygulamalarının tükenmişlikten korunmada önemli olduğunu belirtiyor. Sınır koyma becerisi, dijital uyaranların sınırlandırılması ve enerjiyi merkeze alan zaman yönetimi de kronik yorgunlukla mücadelede bilimsel olarak etkili yaklaşımlar arasında gösteriliyor.Medicana International İzmir Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar'ın aktardıkları, yorgunluğun çok boyutlu değerlendirilmesi gerektiğini ve doğru haritalama ile kişiye özel, aşamalı bir tedavi yolunun mümkün olduğunu ortaya koyuyor. MEDİCANA SAĞLIK GRUBU PSİKİYATRİ BÖLÜMÜ’NDEN DR. ÖĞRETİM ÜYESİ MÜGE YAŞAR

Yorgunluk Haritası İyileşmenin Yolunu Gösteriyor: Dr. Müge Yaşar'dan 3 Adımlı Tedavi

Dr. Müge Yaşar, tıbbi nedenler dışlandığında uygulanan 'yorgunluk haritası' ile duygu, uyku ve stres faktörlerini değerlendirip 3 adımlı tedavi planı öneriyor.