Ankara bitpazarından doğan plak sevdası 40 yılı aştı

Ankara'dan başlayan azimli koleksiyon

Gürkan Plak sahibi Gürkan Gürbüz, 1980'lerin başında Ankara Bitpazarı'nda başladığı plak arayışını dört dekadı aşkın süredir sürdürüyor. Bugün 55 yaşında olan Gürbüz, koleksiyonerlikten ticarete uzanan yolculuğunda özellikle unutulmaya yüz tutmuş Türk plaklarını koruma ve yeniden gündeme taşıma misyonunu ön plana koyuyor.

Türk plaklarına sahip çıkma

Gürbüz, koleksiyona ilk olarak Cem Karaca ile başladığını belirtiyor ve Türkiye'deki plak zenginliğinin korunmasının önemine dikkat çekiyor. Avrupa'da birçok sanatçının eserinin dünyanın birçok ülkesinde basılmış olmasına karşın, Aşık Mahsuni Şerif ve Neşet Ertaş gibi isimlerin eserlerinin büyük ölçüde yalnızca Türkiye'ye ait olduğunu vurguluyor. Bu nedenle Türk plaklarına özel ilgi gösterdiklerini ifade ediyor.

Plakların yeniden moda olmasıyla birlikte yerel baskıların ve yeniden basımların da arttığını söyleyen Gürbüz, önce amatör düzeyde başlayan üretimin bugün kaliteli baskılara dönüştüğünü aktarıyor. Bu dönüşüm, nadir bulunan plağı erişilebilir kılarken orijinallerin değerini de koruyor.

Bitpazarı'nda keşif ve nadir plaklar

Gürbüz, ilk yerlerinin Ankara Bitpazarı olduğunu belirterek burayı ‘‘Türkiye'nin en heyecanlı yerlerinden biri’’ olarak tanımlıyor. Bitpazarlarının sürprizlerle dolu olduğunu, her gelişinde yeni malzemelerle karşılaştığını anlatıyor. Gençlik yıllarında daha çok iyi malzeme bulduklarını söylese de bugün de keşiflerin sürdüğünü dile getiriyor.

Özellikle taş plak dönemine ait eserlerde ciddi belirsizlikler bulunduğunu belirten Gürbüz, dönemin kataloglamasının yetersizliği nedeniyle hangi kayıtların ne kadar basıldığının çoğu zaman bilinmediğini aktarıyor. Bu durum, bölgesel ve mahalli müziklerin nadir örneklerinin ortaya çıkmasını sağlıyor; Karadeniz veya Güneydoğu kayıtlarının büyük şehirlerde az dolaşması, bazı baskıların sayıca kısıtlı kalmasına yol açıyor.

Gürbüz, ‘‘Yaşımız 55, hâlâ ilk defa gördüğümüz plaklar oluyor’’ diyerek nadir bir plağı bulmanın verdiği heyecanı anlatıyor. Bu keşiflerin, koleksiyoncular için unutulmaz anlar yarattığını vurguluyor.

Plak, kaset ve CD dönemi değerlendirmesi

Gürbüz, kaset ve CD döneminin plaklara göre kullanım kültürünü değiştirdiğini, 1988 sonrası CD ve kasetin öne çıkmasıyla plakların geri planda kaldığını belirtiyor. Ancak günümüzde plağın geri dönüşünün yaşandığını, 1968 gibi erken tarihlere ait bazı albümlerin az sayıda basıldığını ve çoğunun zarar görüp yok olduğunu söylüyor. Bu nedenle bazı eserlerin yeniden basımlarının önemli olduğunu vurguluyor.

Plak kültürünün korunmasıyla ilgili olarak koleksiyoncuların, eserleri temiz ve özenli saklama üzerine bilinçlendirme rolü üstlendiğini ifade ediyor. Avrupa'da kullanım ve saklama kültürünün daha yerleşik olduğunu, Türkiye'de de benzer bir hassasiyetin giderek arttığını aktarıyor.

Müziğin yaşayan belgeleri

Gürbüz, plakları sadece nesne olarak değil, birer yaşanmışlık ve belgenin devamı olarak görüyor. Esin Engin'in bir oyun havası plağının kaç düğünde çalındığını veya Müzeyyen Senar'ın şarkısının kaç kişiye eşlik ettiğini düşünmenin koleksiyonerler için ayrı bir anlam taşıdığını söylüyor. 1970'li yıllardan kalan birçok kaydın hızla tükenmiş olmasını hayretle karşıladığını belirtiyor.

Plak camiasında başlangıç için sık tercih edilen isimler arasında Zeki Müren, Orhan Gencebay, Erkin Koray, Cem Karaca, Barış Manço ve Sezen Aksu gibi sanatçılar yer alıyor. Gürbüz, temiz bir plak ve iyi bir pikapla dinlemenin farklı bir deneyim sunduğunu ifade ediyor.

Gürkan Gürbüz'ün öne çıkardığı nokta, bir sanatçının ilk ve son dönem kayıtlarının koleksiyon değeri bakımından ayrı önem taşıdığı; orta dönemlerde ise satışın nispeten yüksek olması. Plak merakının insanı araştırmaya iten bir yanı olduğunu ve bu merakın zamanla daralmadığını ekliyor.

Sonuç olarak, Ankara'daki bu atölye ve dükkân pratiği; geçmişin seslerini bulup koruma, nadir plakları gün yüzüne çıkarma ve plak kültürünü yeni kuşaklara aktarma çabasının canlı örneğini oluşturuyor.

GÜRKAN PLAK İŞLETMECİSİ GÜRKAN GÜRBÜZ, 1980’LERİN BAŞINDA BİTPAZARINDA KOLEKSİYONCULUKLA BAŞLAYAN PLAK TUTKUSUNU BUGÜN DE SÜRDÜRÜYOR.