Avrupa için yeni ittifak: Kanada ile stratejik ortaklığa doğru

von der Leyen’den Avrupa’nın yönünü belirleyecek öncelikler

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Strasbourg’daki Avrupa Parlamentosu’nda sunduğu 'Birliğin Durumu' konuşmasında, kıtanın güvenlik, ekonomi ve dijital dönüşüm gündemini net bir şekilde ortaya koydu. Von der Leyen, Avrupa’nın kendi yolunu çizdiğini, savunma ve stratejik kapasiteyi güçlendirmenin artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu vurguladı.

güvenlik ve savunmada ortak adımlar:

Von der Leyen, son beş yılda AB ülkelerinin savunma harcamalarını %80 artırdığını belirterek, toprak bütünlüğünü hedef alan saldırılara karşı kararlı duruş sergileyeceklerini söyledi. Avrupa’da artan hibrit saldırılar ve insansız hava aracı girişimleri örnek gösterildi; bu gelişmelerin ardından AB içinde yeni bir güvenlik stratejisi önerisi ve NATO’nun 4'üncü maddesine benzer bir mekanizma çağrısı yapıldı. Ayrıca, Avrupa içinde lider devletlerin katılımıyla planlanan bir güvenlik konseyi formatının hayata geçirilmesine yönelik çalışmaların hızlandırılacağı bildirildi.

enerji, sanayi ve ekonomik dayanıklılık:

Ekonomiye ilişkin değerlendirmesinde von der Leyen, yüksek enerji fiyatları ve borçlanma maliyetlerinin hem hane halklarını hem de işletmeleri zorladığını kaydetti. Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların ardından ithal fosil yakıtlara bağlılığın maliyetinin 90 milyar euro ek yük getirdiğini ifade etti. Bu nedenle Avrupa’nın enerjide elektriğin payını 2040’a kadar en az iki kat artırma hedefi açıklandı: 'Avrupa’nın geleceğini elektrik üzerine kuracağız.' Ayrıca Çin ile ticaret açığının günde 1 milyar euroye ulaştığı uyarısı yapıldı ve sanayi merkezlerinin korunmasının önemine dikkat çekildi.

kanada ile kapsamlı stratejik ortaklık

Konuşmanın en dikkat çeken bölümlerinden biri, Kanada ile ilişkilerin derinleştirilmesine ilişkin teklif oldu. Von der Leyen, AB ile Kanada’nın 'aynı gözle' baktığını, yapay zekadan iklime, Arktik’ten jeopolitik meselelere kadar ortak yaklaşım bulunduğunu belirtti. Mevcut Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (CETA) zemininden hareketle daha ileri bir ittifak kurulması planlanıyor; bu çerçevede von der Leyen, Kanada’yı AB’nin ilk 'ortak üyesi' haline getirme yolunun açılmasını önerdi. Konuşmada, teknoloji ittifakı kurulması, savunma sanayii altyapılarının entegrasyonu ve Arktik’in ortak bir proje olarak ele alınması gibi somut başlıklara yer verildi. Kanada Başbakanı Mark Carneynin de Parlamento’da hazır bulunduğu belirtildi.

iklim, yapay zeka ve dijital düzenlemeler:

Von der Leyen, Avrupa’nın iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede hızlanması gerektiğini ifade etti; bu yaz yaşanan orman yangınlarının ve buzulların erimesinin etkileri belirtilerek toplam 660 bin hektar alanın kül olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, yapay zekanın getirdiği güvenlik risklerine dikkat çekildi; gelişmiş modellerin siber saldırı kapasitesini artırabileceği, bu nedenle Avrupa’nın kendi AI kapasitesini geliştirmesi gerektiği vurgulandı. Bu bağlamda Kanada, İngiltere ve benzer görüşteki ortaklarla işbirliğinin güçlendirileceği ifade edildi.

dış politika, yaptırımlar ve insan hakları

Ukrayna’ya verilen desteğin sürdürüleceğini söyleyen von der Leyen, hava savunması ve insani yardımın artırılacağını açıkladı. Rusya’ya yönelik mevcut yaptırımların etkin uygulanmasının öncelik olduğunu belirterek, 'İhtiyaç duyulan her şeyden evvel mevcut yaptırımların uygulanmasıdır' mesajını verdi. İsrail’in Gazze ve Batı Şeria’daki uygulamaları eleştiren konuşmada, E1 yerleşim projesinin kabul edilemez olduğu vurgulandı ve Avrupa’nın iki devletli çözüm umudunu canlı tutma sorumluluğuna işaret edildi.

Konuşma ayrıca göç yönetimi, Frontex’in güçlendirilmesi ve kitlesel göç akışlarına karşı devreye girecek yeni bir Avrupa acil müdahale aracının önerilmesi gibi sınır güvenliği önlemlerini de içeriyordu. Von der Leyen, bu yaz yaşanan akınların, özellikle sınırların kasıtlı olarak bir silah olarak kullanılabildiğini gösterdiğini belirtti; düzensiz göç girişlerinde son iki yılda %55 azalma olduğu bilgisi de paylaşıldı.

çocukların dijital güvenliği ve toplumsal mesajlar:

Komisyonun hazırladığı dijital düzenleme kapsamında, 'Kids Act' adıyla anılan teklif yarın sunulacak; planlara göre 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımı yasaklanacak, 15 yaşın altındaki gençler için kişisel hesaplar sınırlandırılacak ve ebeveyn denetimli mini hesaplara günlük kullanım için bir saat gibi kısıtlamalar getirilecek. Von der Leyen, platformların tasarımında güvenliğin yükümlülük haline getirileceğini belirterek, dijital alanlarda çocukların korunmasının öncelikli olduğunu vurguladı.

Konuşmanın sonunda Srebrenitsa soykırımının sorumlusu Ratko Mladiçin cenazesine atıf yapılarak, savaş suçlularının yüceltilmesine AB içinde yer olmadığının altı çizildi. Von der Leyen, AB’nin dayanışma ve ortak hareket kabiliyetini güçlendirmeye yönelik kapsamlı bir gündem sunduğunu belirtti.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı "Birliğin Durumu" konuşmasında, "Kanada ile ilişkilerimizi mümkün olan en üst düzeye çıkarmak istiyoruz. Ortaklıklarımızı acilen yeniden düşünmemiz gerekiyor. Bu nedenle Kanada'nın AB'nin ilk 'ortak üyesi' olmasının önünü açmak istiyoruz" dedi.