Bahşişi SGK'ya bildirmeyen işverene ağır maliyet

Uzman uyarısı: düzenli bahşişler artık ücret olarak değerlendiriliyor

Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, Yargıtay kararının hizmet sektöründe çalışanların hakları ve işverenlerin yükümlülükleri açısından belirleyici olduğunu vurguladı. Karara göre süreklilik arz eden bahşiş ödemeleri ücret kapsamında değerlendirilebiliyor; bu durum kıdem tazminatı, fazla mesai hesapları ve SGK prim bildirimi üzerinde doğrudan etki yaratıyor.

Yargıtay kararının kapsamı:

Yargıtay, düzenli ve süreklilik gösteren bahşiş ödemelerini somut olayın şartlarına göre ücretin parçası sayılabilecek haller arasında gördü. Yerel mahkemenin kıdem tazminatı hesabında bahşişleri dikkate almama kararını Yargıtay bozdu ve devamlı ödenen bahşişlerin tazminat hesabına dahil edilmesi gerektiğine hükmetti. Karakaş, bu tespitin hizmet sektöründe (restoran, kafe, otel, turizm vb.) çalışanlar için önemli sonuçlar doğuracağını söyledi.

Fazla mesai ve kıdem tazminatında hesaplama:

Yargıtay uygulamasına göre fazla mesai hesabında garanti ücret ile bahşiş kısmı farklı katsayılarla ele alınıyor. Garanti ücretin fazla mesai karşılığı 1,5 katsayıyla, bahşiş kısmı ise 0,5 katsayıyla çarpılarak hesaplanıyor. Öte yandan düzenli bahşişlerin kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesi için bahşişin süreklilik arz ettiğinin ve ücret sisteminin unsuru olduğunun somut olayda gösterilmesi gerekiyor.

SGK bildirimi yapılmazsa işverenin karşılaşacağı yaptırımlar:

Karakaş, bahşişlerin SGK primine dahil edilmesinin zorunlu olduğuna işaret ederek, SGK uygulama kanunu olan 5510 sayılı yasa kapsamında bahşişin istisna sayılmadığını hatırlattı. Bildirim yapılmazsa hem idari para cezası hem de teşviklerden mahrumiyet riski doğuyor. Örneğin, 3 bin 400 lira tutarındaki bir bahşiş SGK'ya bildirilmezse, işletme çalışan sayısına bakılmaksızın faydalandığı asgari ücret desteğinin tamamını kaybedebilir; ödenen desteği faiziyle geri ödemek zorunda bırakılabilir. Ayrıca bahşişlerin bildirilmediği her ay için 66 bin lira dolayında idari para cezası uygulanabileceği, kayıt teftişi olması halinde bu cezaların katlanabileceği uyarısı yapıldı.

İşverenlerin uygulamada dikkat etmesi gerekenler:

Karakaş, işverenlerin lehe olacak şekilde bahşişleri kayıt altına alıp her ay çalışanların payına düşen kısmı ücretlerine ekleyerek SGK'ya bildirmeleri gerektiğini vurguladı. Eğer işçiyle yalnızca bahşiş üzerinden anlaşılmış ve toplam tutar asgari ücretin altında kalıyorsa işverenin ücreti asgari ücrete tamamlayıp SGK bildirimi yapması zorunlu olacak. Bu yaklaşım, hem işçilerin emeklilik gelirlerini artıracak hem de işverenin karşılaşacağı yüklü para cezaları ve teşvik kayıplarının önüne geçecek.

Sonuç olarak Karakaş, Yargıtay 9. ve 10. Hukuk Daireleri içtihatlarının sektörde bir dönüm noktası oluşturduğunu belirterek, "bahşiş artık ne lütuf ne hediye ne de yardım; doğrudan doğruya bir ücrettir" değerlendirmesinde bulundu. İşverenlerin bu yeni uygulamaya göre ücret ve SGK bildirimlerini düzenlemeleri tavsiye ediliyor.

SOSYAL GÜVENLİK BAŞUZMANI İSA KARAKAŞ, DÜZENLİ BAHŞİŞLERİN SGK’YA BİLDİRİLMEMESİ HALİNDE İŞVERENLERİN İDARİ PARA CEZASIYLA KARŞILAŞABİLECEĞİ VE ASGARİ ÜCRET DESTEĞİNİ KAYBEDEBİLECEĞİ UYARISINDA BULUNDU.