Coğrafyada altı Palandöken, beşi Azerbaycan'da

Ertaş'ın tespiti ve önemi:

Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, yapılan çalışmada Erzurum'dakiyle birlikte dünyada toplam 6 "Palandöken" adının tespit edildiğini açıkladı. Ertaş, bu adların tamamının dağ, yayla, tepe veya yamaç gibi coğrafî yükseltileri karşıladığını belirtti ve bulgunun bölgesel kültürel bağları gösterdiğini vurguladı.

Palandökenlerin coğrafi örnekleri:

Ertaş'ın verdiği bilgilere göre tespit edilen Palandöken isimlerinin beşi Azerbaycan topraklarında konumlanıyor. Bunlar arasında Zengezur sıradağlarının doğu eteklerinde, Okçuçay vadisi ve Gafan yönüne uzanan 'Palantöken-Oğlanca' dağları; Mingaçevir barajının batısında, Kura ve Araz nehirleri arasındaki sırtlar ve tepeler; Şamahı bölgesindeki Goylar dağlarının Palantöken yamaçları bulunuyor. Ayrıca Azerbaycan'ın Samukh bölgesindeki ön yaylalar ile Şeki platosu ile Şirvan ovası arasındaki alçak yaylaların adı da 'Palantöken' olarak kaydedilmiş durumda.

Erzurum'daki Palandöken ise bu kümenin en bilinen üyesi; hem kent için sembolik bir dağ hem de uluslararası bir kış turizm merkezi olarak öne çıkıyor.

Palan sözcüğünün dilsel ve kültürel açıklaması:

Ertaş, 'palan' sözcüğünün Farsça kökenli olsa da Türkçede yerleştiğini ve Oğuz Türkleri arasında yaygın kullanıldığını söyledi. Açıklamada yer alan tanıma göre 'palan' eşeklere veya bazen atlara vurulan, kaşsız, iskeletsiz, enli ve yumuşak bir semer çeşididir. Türkçe deyimler arasında 'palan vurmak' ve 'eşek kaçtı, palan düştü' gibi ifadelerin bulunduğunu hatırlatan Ertaş, bir yerin 'Palandöken' adını almış olmasının genellikle o bölgenin yollarının çok dik olduğunu, yokuş çıkarıken eşeğin palanının düşmesine neden olacak kadar sarp olduğunu anlattığını aktardı.

Bu dilsel çözümleme, toponimin hem fiziksel özellikleri hem de kültürel kullanım biçimlerini bir araya getirdiğini gösteriyor.

Erzurum ile Azerbaycan arasında tarihî ve kültürel bağ:

Ertaş, Erzurum'daki Palandöken ile Azerbaycan'daki benzer adlandırmaların, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi ile Azerbaycan arasındaki tarihî, etnolingvistik ve coğrafi yakınlığa işaret ettiğini söyledi. Bu ortak adlandırmanın, başta Erzurum olmak üzere iki bölgenin insan kaynağının ve kültürel mirasının yakınlığını ortaya koyduğunu belirtti.

Sonuç olarak, tespit edilen 6 Palandöken arasındaki dağılım ve 'palan' sözcüğünün taşıdığı anlam, bölgesel toponomi çalışmaları için hem dilbilimsel hem de kültürel açıdan dikkat çekici veriler sunuyor.

TÜRKİYE DİL VE EDEBİYAT DERNEĞİ ERZURUM ŞUBE BAŞKANI MURAT ERTAŞ YAPTIĞI AÇIKLAMADA ERZURUM’DAKİYLE BERABER DÜNYADA ALTI TANE “PALANDÖKEN” ADININ VARLIĞINI TESPİT ETTİKLERİNİ SÖYLEDİ.