Güvenlik konseyi'nde sürtüşme: İsrail ve Türkiye'nin Suriye tartışması

BM oturumunda karşılıklı suçlamalar ve vurgular

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde yapılan aylık Suriye oturumu, İsrail temsilcisinin Türkiye'yi hedef alan iddiaları ile Türkiye ve Suriye'nin karşı yanıtlarıyla öne çıktı. Oturumda Suriye temsilcisi İbrahim Olabi, ülkesinin kaydettiği ilerlemeye dikkat çekmek istediğini belirtirken, İsrail'in Suriye topraklarındaki eylemlerine yanıt vermek zorunda kaldığını söyledi ve İsrail saldırılarını kınadı.

İsrail temsilcisi Danny Danon ise oturumda odak noktasını Türkiye'ye kaydırarak Ankara'nın Suriye içindeki askeri varlığını eleştirdi. Danon, Türkiye'nin bölgede nüfuz derinleştirmek ve askeri kapasitesini büyütmek amacı güttüğünü iddia etti. Bunun üzerine Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız sert bir karşılık vererek İsrail'in tutumunu istikrarsızlaştırıcı bulduğunu ve Türkiye'nin uygulamalarının Suriye hükümetinin rızasıyla yürütüldüğünü vurguladı.

İsrail'in iddiaları ve somut rakamlar:

Danon, konuşmasında İsrail kontrolündeki bölgenin Suriye'nin yüzde 0,1'ini kapsadığını, Türkiye'nin ise Suriye'de '20 bin askeri ve 100'den fazla üs' bulunduğunu ileri sürdü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın sözlerini bağlamından kopartarak Türkiye'yi genişleme ve bölgeyi kontrol etme niyetiyle suçladı; Türkiye'yi İran'ın vekil güç modeline benzetti ve Ankara'nın Suriye'yi İsrail'e karşı bir saldırı platformuna dönüştüreceğini iddia etti.

Danon ayrıca Türkiye'nin sınır ötesindeki faaliyetlerini 'nüfuz derinleştirme' ve 'askeri emeller' bağlamında yorumladı; bu çerçevede Türkiye'nin, İsrail'in savunma tampon bölgesiyle kıyaslandığında daha büyük bir alanı kontrol ettiğine dair hesaplamalar yaptı. Bu iddialar oturum sırasında sert eleştirilerle karşılandı ve tartışmanın ana itici güçlerinden biri oldu.

Türkiye'nin yanıtı ve Suriye'nin desteği:

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, İsrailli temsilcinin açıklamalarını şiddetle reddetti ve İsrail'i Suriye'yi istikrarsızlaştırmakla suçladı. Yıldız, Suriye ile iş birliğinin 'Suriye hükümetinin rızasıyla yürütüldüğünü' belirterek, bu ilişkinin uluslararası hukuka uygun olduğunu vurguladı ve bu cümleyi oturumda güçlü biçimde öne çıkardı.

Türkiye'nin Suriye ile askeri iş birliği, Suriye hükümetinin rızasıyla yürütülmektedir.

Yıldız ayrıca Suriye'nin istikrar yolunda ilerlediğini, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın 9 Eylül'de Suriye'nin nükleer yükümlülüklerine ilişkin uyumsuzluk dosyasını kapattığını hatırlattı ve bu gelişmeyi takdir ettiklerini açıkladı. Türkiye'nin, Suriye ile ekonomik angajmanın artmasını memnuniyetle karşıladığını ve geri dönüşlerin sağlanması ile yeniden imarın önemine vurgu yaptı.

Büyükelçi Yıldız, İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarını, üst düzey yetkililerin işgal altındaki bölgelere yasa dışı girişlerini ve altyapıya yönelik vuruşlarını sert biçimde eleştirdi. İsrail'e 1974'teki Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'na tam uyması ve gerginliği tırmandırmaktan kaçınması çağrısı yaptı. Yıldız ayrıca Türkiye'nin Suriye'deki faaliyetlerinin herhangi bir üçüncü ülkeye yönelik olmadığını, bu faaliyetlerin bölgenin istikrarına hizmet ettiğini belirtti ve İsrail'in iddialarını temelsiz olarak nitelendirdi.

Oturumun sonunda Suriye'nin BM Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi de söz alarak İsrail'i Golan Tepeleri'ni yasa dışı işgal etmekle suçladı ve Türkiye'nin Suriye'deki askeri varlığının Suriye'nin rızasıyla gerçekleştiğini yineledi. Olabi, 44 ülkenin Konsey salonu dışında yayımladığı ortak açıklamaya atıfla, 9 Eylül'de İsrailli liderlerin Şeyh Dağı (Hermon) ziyaretini uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirdi.

Sonuç olarak, oturumda ortaya çıkan görüş ayrılıkları, Suriye'nin geçiş süreci ve bölgesel güvenlik tartışmalarının ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gösterdi. İsrail'in saldırıları ve Türkiye'nin bölgedeki rolü konusundaki karşılıklı suçlamalar, BM çatısı altında da güçlü yankı bulurken, Türkiye ve Suriye temsilcilerinin rıza, egemenlik ve uluslararası hukuka vurgu yapması oturumun belirleyici mesajları arasında yer aldı.

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız, İsrail'in BM Güvenlik Konseyi'ndeki Suriye oturumunda Türkiye'yi hedef alan açıklamalarına cevabında, "Türkiye'nin Suriye ile askeri iş birliği, Suriye hükümetinin rızasıyla yürütülmektedir" dedi.