Kavaktan keresteye: Yozgat Boğazcumafakılı'da 30 yıllık birikim

Boğazcumafakılı'da kavak kesimi geleneksel bir ekonomi unsuru olarak sürüyor:

Yozgat'ın Sorgun ilçesine bağlı Boğazcumafakılı köyünde kavak ağaçlarının kesimi devam ediyor. Bölgede çam ormanlarının olmayışı, kavakları hem inşaat kerestesi hem de mobilya malzemesi olarak vazgeçilmez kılıyor. Köyde yıllardır süren uygulama, kavakları yalnızca yapı gereci değil aynı zamanda ailelerin birikim aracı haline getirmiş.

Kavak türleri ve kullanım alanları:

Köyde en yaygın türler arasında selvi kavak, kanada kavak ve kara kavak yer alıyor. Kavakları kesip satanlardan Rüştü Arslan, selvi kavağının hızarlandıktan sonra eğilme, bükülme veya yarılma yapmadığını, inşaatlarda çivi tutuşu ve dayanımıyla öne çıktığını belirtiyor. Kanada kavakları daha yumuşak olduğu için mobilya üretiminde tercih ediliyor; zımba teli ve benzeri tutturma teknikleri için uygun bulunuyor. Kara kavak ise gövde eğriliği ve daha fazla fire nedeniyle genelde daha düşük değerlendiriliyor.

Fiyatlandırma, verim ve yetişme süresi:

Kavak fiyatları türe ve kaliteye göre değişiyor. Arslan'ın verdiği rakamlara göre selvi kavağının kilosu 6 bin 500-7 bin lira civarında, kara kavağın kilosu ise 5 bin 500-6 bin lira seviyesinde. Aradaki yaklaşık bin liralık fark, ağaçların inceliği ve kalınlığına bağlı olarak oluşuyor. Ayrıca bir ağacın ölçüsüne göre hesaplama yapıldığında, gövde 1 metre 10 santimetre geliyorsa bunun 1 metreküp kereste verdiği, bunun da yaklaşık bir ton geldiği belirtiliyor; kara kavaklar eğrili oldukları için bu verimi tam vermiyor ve fire fazla oluyor.

Köydeki üreticiler, kavakların ekonomiye katkısını geçmiş uygulamalarla da anlatıyor. Bilal Kılıç, kavak ağacının eskiden başlık parası ve süt hakkı gibi toplumsal düzenlemelerde kullanıldığını hatırlatıyor. Ailelerin 250-300 tane kavak ağacı sahibi olduğu dönemler olmuş; ağaçlar paylaşılıp kesilerek ev yapımında kullanılmış veya satılarak para karşılığı alınmış. Köylüler, bir kavak ağacının türüne göre 20-30 yılda yetiştiğini ifade ediyor.

Bugün kavaklar hem yerel yapı üretiminde hem de mobilya ve hurdacılık sektöründe değerlendirilmeye devam ediyor. Selvi kavaklarının inşaatta tercih edilmesi, uzun ömürlülük ve işlenebilirlik gibi özelliklere dayanırken, daha yumuşak olan Kanada kavakları mobilyada değerlendiriliyor. Kara kavak ise gövde yapısından dolayı daha düşük fiyatlandırılıyor.

Boğazcumafakılı örneği, Anadolu'nun bazı kesimlerinde tek tip orman yapısının getirdiği ihtiyaçlara karşı geliştirilen yerel çözümleri ve kavak ağacının hem ekonomik hem de kültürel birikim aracı olarak önemini ortaya koyuyor.

Gelin kavağından inşaat kerestesine: Anadolu’nun 30 yıllık birikim ağacı kavak