Tansiyon dengesini saniyeler içinde kuran mekanizma: ayağa kalkınca oluşan göz kararmaları

Vücudun tansiyon dengesinin ani değişime yanıtı

Medicana Sağlık Grubu Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Abdi Sağcan, ayağa kalkma sırasında görülen kısa süreli göz kararmalarının çoğunlukla vücudun tansiyon dengesini yeniden kurma çabasından kaynaklandığını belirtiyor. Oturur veya yatar konumdan aniden ayağa kalkıldığında kanın bacak ve karın bölgesindeki damarlarda geçici olarak biriktiğini söyleyen Prof. Dr. Abdi Sağcan, bunun beyne giden kan akımını kısmen azaltabildiğini aktarıyor.

Fizyoloji ve kısa süreli tansiyon düşüşü:

Prof. Dr. Abdi Sağcan, yerçekiminin etkisiyle oturur veya yatar pozisyondan hızlı kalkışta yaklaşık 500-1000 mililitre kanın kısa süre içinde bacak ve karın damarlarında toplanabileceğini, bunun sonucunda kalbe geri dönen kan miktarının azalıp kalbin pompaladığı kanın düşerek birkaç saniyeliğine beyne giden kan akımının azaldığını ifade ediyor. Görme merkezleri ve retina kan akımındaki değişikliklere hassas olduğu için bu azalma neticesinde bulanık görme, perde inmesi veya karanlık görme hissi ortaya çıkabiliyor; iç kulak ve göz kaynaklı denge sinyallerindeki uyumsuzluk ise baş dönmesini tetikliyor.

Ne zaman dikkat edilmeli ve alınacak önlemler:

Bu yanıtın tetikleyicileri arasında yetersiz sıvı alımı, uzun süre hareketsiz kalma, sıcak hava, yoğun egzersiz, açlık ve bazı tansiyon ilaçları sayılıyor. Ayrıca tansiyon düşürücü ilaçlar, idrar söktürücüler, kansızlık, bazı vitamin eksiklikleri, diyabete bağlı sinir hasarı ve hormonal bozukluklar da şikayetleri artırabiliyor. Prof. Dr. Abdi Sağcan, bir-iki saniye süren epizodların sağlıklı kişilerde görülebileceğini; ancak 10-15 saniyeden uzun süren, sık tekrarlayan, bayılmaya yol açan veya göğüs ağrısı, nefes darlığı ve çarpıntı gibi eşlik eden belirtiler olduğunda mutlaka doktor değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor.

Günlük yaşamda basit önlemlerle şikayetler azaltılabilir: yatarken veya otururken ani hareketlerden kaçınmak, yataktan veya sandalyeden kalkmadan önce birkaç saniye oturur pozisyonda beklemek, ayağa kalkmadan önce ayak bileklerini hareket ettirmek ve baldır kaslarını çalıştırmak kanın kalbe dönüşünü artırır. Yeterli sıvı almak, uzun süre hareketsiz kalmamaya özen göstermek ve sıcak ortamlarda dikkatli olmak da öneriliyor.

PROF. DR. ABDİ SAĞCAN