Teyit sürecine ekimde geçilmesi hedefleniyor: terörsüz Türkiye yol haritası

Başdanışman Uçum sürecin aşamalarını ve takvimini anlattı

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Türkiye Basın Federasyonu'nun Anadolu Sohbetleri programında Terörsüz Türkiye sürecinde gelinen aşamaya ilişkin kapsamlı açıklamalar yaptı. Uçum, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun ile başlayan dönemin üç ana aşamadan oluştuğunu vurguladı.

Süreç kapsamında tespit, teyit ve ilan aşamaları:

Uçum, sürecin ilk safhasının silahların bırakılması ve tasfiye ile ilgili tespitlerin yapılması olduğunu belirtti. Buna ilişkin ifadeleri şöyle oldu: "Silahların bırakıldığı, tasfiye sürecinin gerçekleştiği ve fesih sürecinin tamamlandığı teyit edilecektir. Bu teyit de Milli Güvenlik Kurulu kararı ile ilan edilecektir. Şu anda tespit aşaması devam ediyor."

Başdanışman, tespit sürecinin yasadan önce fiilen başladığını ve kanunla birlikte devam ettiğini; teyit ve ilan aşamasına mümkünse ekim ayında, değilse kasım ayında, en geç bu yıl bitmeden geçilmesinin beklendiğini söyledi. Uçum, teyit ve ilanın erken yapılmasının yasanın fonksiyonunun yerine getirilmesi açısından pozitif hava yaratacağını ve bu nedenle tespit sürecinin dikkatle takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Başvuru süreci, erteleme mekanizması ve yargısal denetim:

Uçum, MGK kararının ilanının ardından 6 aylık başvuru sürecinin başlayacağını aktardı. "Bu 6 ay içerisinde yasanın kapsamında olanlar ilgili yerlere başvuru yapacaktır. Ya bu kişiler bulundukları yerlerdeki cumhuriyet savcılıklarına ya da Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun göstereceği diğer mercilere başvuru yapacaktır. Belki yurtdışı başvuruları için bizim yurtdışı misyonları da başvuru merci olarak gösterilebilir" dedi.

Çerçeve yasanın otomatik erteleme getirmediğini açıkça belirten Uçum, erteleme uygulamasının devreye girmesi için öncelikle kişinin başvuru yapması gerektiğini söyledi. Başvuruların yetkili mercilerce çok yönlü olarak inceleneceğini; başvuru sahibinin örgütle ilişkisi, isnat edilen suçların yasanın kapsamına girip girmediği ve yasanın öngördüğü istisnalar açısından değerlendirme yapılacağını aktardı.

Uçum, erteleme taleplerinin reddi veya kabulü halinde tarafların itiraz haklarının bulunduğunu, kabul edilen ertelemelere karşı diğer ilgililerin de itiraz edebileceğini belirterek "aşamalı yargısal denetim" mekanizmasının öngörüldüğünü kaydetti. İnfaz erteleme sürelerine dair verdiği bilgiler ise şu şekilde: toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm hükümlülerin cezalarının infazı 5 yıl, toplam 15 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm hükümlülerin cezalarının infazı ise 10 yıl ertelenecek; infaz süreci içinde erteleme kararı yeniden değerlendirilebilecek.

Öcalan’ın rolü ve rutin dışı yönetim anlayışı:

Süreçte PKK elebaşı Abdullah Öcalan’a bir statü verilip verilmeyeceği tartışmalarına da değinen Uçum, yürütme bünyesindeki Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun dört alt komisyon oluşturduğunu, bu komisyonlardan birinin silahsızlanma ve fesih sürecinin sıkı takibiyle ilgili olduğunu söyledi. Uçum, "Muhtemelen Öcalan’a bu komisyonda bir görev verilecektir" ifadelerini kullandı ve bunun "bekleneni daha iyi yapabilmesi için ona sağlanan bir imkan" olduğunu, bunun fiili serbest bırakma anlamına gelmeyeceğini belirtti.

Uçum ayrıca bu görevin hukuken resmi bir görev olmadığını, ancak diyalog sürecinin ilerlemesi için böyle bir imkan tanınmasının hukuka aykırı olmadığını ifade etti. Sürecin doğası gereği "rutin dışı" olduğunu ve dolayısıyla yönetiminde de rutin dışı yöntemlerin uygulandığını belirterek, "Rutin dışı süreçleri rutin yöntemlerle yönetemezsiniz" dedi. Bu kapsamda takip ve denetim mekanizmalarının erteleme süresince farklı ve daha etkili kurgulanacağını aktardı.

Sonuç olarak Uçum, terörün tasfiyesi ve silahların bırakılmasına dair tespitlerin tamamlanmasının ardından MGK kararıyla resmî ilan yapılacağını, bunun ardından yasanın öngördüğü başvuru ve değerlendirme süreçlerinin başlayacağını ve bu süreçlerin hem idari hem de yargısal kanallar üzerinden denetlenebileceğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum, Terörsüz Türkiye sürecinde gelinen aşamayı değerlendirdi