Konya'da 65 Yıllık sedir katranı geleneği Mevlana Meydanı'nda sürüyor
Konya'da dededen toruna aktarılan katrancılık geleneği, Mevlana Meydanı çevresinde yaklaşık 65 yıldır devam ediyor. Mesleğin en bilinen isimlerinden Nafiz Ünalacak (80), sağlık sorunları nedeniyle dükkanı oğluna devretmiş; üretimi ise oğlu Tevfik Ünalacak (44) yürütüyor. Nafiz Ünalacak'ın dükkanda fahri olarak desteğini sürdürdüğü aile, sedir ağacının özünden elde ettikleri katranla hem hayvancılık hem de insan sağlığı alanında geleneksel bir zanaatı yaşatıyor.
Dededen toruna aktarılan meslek
Aile, mesleğe genç yaşta başlamış; Nafiz Ünalacak üretimi yaklaşık 15 yaşında öğrenmiş ve dükkanı kapatmamak için oğlu Tevfik'e devretmiş. Aile, nesilden nesile geçen bu zanaatı koruyarak geleneksel üretim yöntemlerini sürdürüyor.
Üretim süreci ve yöntem
Üretimde sedir ağacının gövdesinden ayrılan parçalar kullanılıyor. Parçalar bir çukura yerleştirilip sızdırma yöntemi ile işleniyor; çukur kapatılıp üzerinde ateş yakılarak ağaca eski usul ısıl işlem uygulanıyor ve ağacın özü katran olarak sızıyor. Tevfik Ünalacak, işlemin meşakkatli olduğunu, ağacın kendi özünün bir anlamda insanlara derman olduğunu vurguluyor.
Kullanım alanları ve faydaları
Üretilen sedir katranı hem hayvanlarda hem de insanlar için farklı amaçlarla kullanılıyor. Hayvancılıkta koyun, kuzu, inek, dana gibi hayvanların yaralarında ve şap hastalığı gibi sorunlarda tercih ediliyor. İnsanlarda ise özellikle akciğer, nefes darlığı ve iç hastalıklarına iyi geldiği, kullanımının su bardağına bir iki damla damlatılarak yapılabildiği ifade ediliyor. Ayrıca katranın cilt ve saç sağlığı için de faydalı olduğu; saç dökülmesini önlemeye yardımcı olabildiği belirtiliyor.
Tarihsel kullanım ve ürün çeşitleri
Eskiden katranın sanayi kullanımına da girildiği, lastik ve ayakkabı üretiminde maddi katkı sağladığı hatırlatılıyor. Günümüzde ise aile, sedir katranının yanı sıra kantaron yağı, Hint yağı ve orijinal lavanta yağı gibi doğal ürünleri de dükkanlarında sunuyor. Tevfik Ünalacak, dükkanlarında müşterilere bu ürünler konusunda yardımcı olduklarını belirtiyor.
Fiyat bilgisi
Tevfik Ünalacak'ın verdiği bilgiye göre sedir katranı küçük bir şişede 200 liraye satılıyor. Ayrıca çam katranı için de belirtilen fiyat 1 kilosu 200 lira olarak ifade ediliyor. Aile, orijinal ürün temini ve müşteri bilgilendirmesine özen gösteriyor.
Sonuç: Konya'da Mevlana Meydanı çevresinde faaliyet gösteren Ünalacak ailesi, sedir ağacının özünden elde edilen katranla asırlık bir zanaati koruyarak hem hayvancılığa hem de halk sağlığına katkı sağlamaya devam ediyor.
KONYA'DA DEDEDEN TORUNA AKTARILAN KATRAN USTALIĞI, SEDİR AĞACININ ÖZÜNDEN ELDE EDİLEN KATRANLA GELENEKSEL BİR ZANAATİ YAŞATILIRKEN, HASTALARA DA ŞİFA DAĞITIYORLAR.
