Asya devlerinde ehliyet almak zorlaştı
Türkiye’de ehliyet süreçlerinin zorlaştırılması tartışmaları devam ederken, Japonya ve Çin gibi Asya’nın iki büyük ekonomisinde sürücü adayları çok daha katı ve detaylı prosedürlerden geçiyor. Her iki ülkede de teorik bilgi kadar uygulamadaki hassasiyet ve teknolojiye uyum belirleyici rol oynuyor.
Japonya: Yoğun kamp programı ve milimetrik direksiyon kriterleri
Japonya’da sıfırdan ehliyet almak isteyen adaylar, "Gasshuku Menkyo" adı verilen yoğun kamp programlarına veya özel sürücü kurslarına katılmak zorunda. Süreç iki ana aşamadan oluşuyor: "Kari-men" (geçici ehliyet) ve "Honmen" (asıl ehliyet). Yazılı sınavlarda başarı eşiği ortalama %90 seviyesinde belirlenirken, sınavlarda yaklaşık 100 soruluk soru havuzuna denk düşen titiz değerlendirmeler yapılıyor.
Direksiyon sınavları, Japonya’nın disiplin anlayışını yansıtacak şekilde detaylı kurallara dayanıyor. Adaylardan kör nokta kontrollerini yalnızca aynadan değil, boyun çevirerek açık şekilde göstermeleri; "S-Curve" ve "Crank" gibi dar virajlarda lastiğin yol çizgisine milimetrik yakınlıkta tutulması isteniyor. Demiryolu geçitleri gibi hassas noktalarda, yeşil ışık yansa bile yavaşlama zorunluluğu gibi inceliklere uyulmaması sınavın anında sonlanmasına neden olabiliyor.
Deneyim: "Süreç oldukça disiplinli"
Sürücü adayı Asena Takayama, sistem için: "İlk olarak direksiyon sınavına giriyorsunuz. Bu sınavı geçemezseniz, ilk yazılı sınava girme hakkı bile verilmiyor. Direksiyon sınavını geçtikten sonra yazılı sınava giriliyor ve geçici ehliyet alınıyor" dedi. Takayama, geçici ehliyet ile pratik sürüş yapılabildiğini, ancak araçta ön ve arka tarafa iki adet "Deneme sürüşü" uyarısı asılması ve yalnız başına araç kullanmanın yasak olduğunu vurguladı. Yan koltukta en az üç yıllık ehliyeti olan birinin rehberlik etmesi zorunlu.
Takayama, son olarak yapılan direksiyon sınavını geçip mezuniyet belgesi alındıktan sonra asıl ehliyet sınavına girilebildiğini belirtti: "Mezuniyet belgesi olanlar asıl ehliyet sınavına girebiliyor. O yazılı sınavı da geçtiğinizde artık fiili anlamda ehliyet sahibi oluyorsunuz."
Takayama sürecin en büyük zorluğunu ise yazılı sınavlarda yaşadığını ifade etti: "Araç kullanmanın mantığından çok Japon trafik mantığını bilmek gerekiyor. Direksiyon sınavında araç sürmekten çok kural gösterisi yapıyorsunuz. Ayna + omuz kontrolü, dur-bak-git sırası, sinyal verme zamanı gibi kurallar inanılmaz derecede önemli."
Çin: Sensörlü araçlarla 4 aşamalı sınav maratonu
Çin’de ehliyet alma süreci dört aşamalı bir sınav sistemine dayanıyor. İlk aşamada adaylar, bin 300 soruluk havuzdan seçilen 100 soruyu elektronik ortamda yanıtlıyor ve 45 dakikada 90 puan alma şartı aranıyor.
İkinci aşama kapalı parkur sınavı: Bu bölümde adaylar, gözetmen bulunmayan ancak sensörlerle donatılmış araçlarta kalkış, park ve manevra kabiliyetlerini sergiliyor. Geri park, yokuşta kalkış ve dar alan manevraları sırasında aracın durması veya yol çizgisine teması bilgisayar sistemi tarafından anında başarısız olarak kaydediliyor.
Üçüncü aşama trafik içi sürüşü içeriyor; burada şerit takibi, sinyal kullanımı, kavşak davranışı ve yayalara yaklaşım gibi detaylar dikkatle değerlendiriliyor. İkinci ve üçüncü aşamalarda 5 kez başarısız olan adayların, önceki seviye sınav sonuçları iptal ediliyor ve süreç en baştan başlatılıyor.
Dördüncü aşamaya geçen adaylar ise kaza önleme, kötü hava şartları, çevre bilinci ve acil durum tepkisi konularında sınavdan geçiriliyor.
Testler dijital ve hassas
Ehliyet alan Hu ShiLiang, Çin sürecini şöyle özetliyor: "Süreç teorik ve pratik olmak üzere iki şekilde ilerliyor." Hu, ikinci aşamadaki parkur testinin gözetmensiz olduğunu ve değerlendirmelerin tamamen araba üzerine yerleştirilmiş dijital aksam sayesinde yapıldığını belirtti: "Bu aşamada sınav tamamen araba üzerine yerleştirilmiş dijital aksam sayesinde puanlanıyor. Dört aşamalı sınavın en zor kısmı bu. Çünkü hatalar kesin şekilde ve hassas olarak hesaplanıyor."
Üçüncü aşamada normal bir yolda yapılan sürüşte sınav denetmeni emniyet amacıyla eşlik ederken, adayın performansı sınav merkezi tarafından dijital olarak da takip ediliyor. Son aşamada ise gözetmenlerin eşliğinde dijital ortamda yapılan "Güvenli ve Medeni Sürüş Bilgisi" testi uygulanıyor. Dört aşamayı başarıyla geçen aday ehliyet almaya hak kazanıyor.
Sonuç
Hem Japonya hem de Çin uygulamaları, ehliyet alımında teorik bilgi ile pratiğin ötesinde kesin kurallara uyum ve teknolojik doğruluk arıyor. Japonya’da disiplin ve kural gösterisi, Çin’de ise sensör bazlı hassas değerlendirme ön planda. Her iki model de sürüş güvenliğini artırmayı amaçlarken, adaylardan yüksek düzeyde dikkat, sabır ve yerel kurallara uyum bekliyor.
ASYA’NIN İKİ DEV EKONOMİSİ JAPONYA VE ÇİN’DE EHLİYET ALMAK İÇİN ZORLU BİR SÜREÇTEN GEÇMEK GEREKİYOR. JAPONYA EĞİTİM SÜRESİNCE HATA PAYINI NEREDEYSE SIFIRA İNDİRİRKEN, ÇİN’DE ADAYLAR SENSÖRLÜ ARAÇLARLA TEKNOLOJİ KARŞISINDA TER DÖKÜYOR.
