Netanyahu'nun BM kürsüsündeki mesajı kişisel verilerin terör amaçlı kullanılma kaygısını artırdı

Netanyahu'nun BM kürsüsünden yaptığı gönderge ve uluslararası kaygı:

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahunun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda eline çağrı cihazı alarak 2024'te Lübnan'da gerçekleştirilen saldırılara gönderme yapması, kişisel veri güvenliği tartışmasını yeniden alevlendirdi. Saldırılarda telsiz ve çağrı cihazlarının patlatılması sonucu 42 kişinin öldüğü ve yüzlerce kişinin yaralandığı olayların hafızalarda taze olduğu bir dönemde yapılan bu vurgunun, verilerin terör amaçlı kötüye kullanılabileceği endişesini güçlendirdi.

Uzmanlar, Netenyahu'nun konuşmasında dile getirdiği ifadelerin sadece siyasi bir söylem olmadığını, aynı zamanda teknolojik ve istihbarî kapasitenin hangi boyutlara ulaşabileceğini gösterdiğini söylüyor. Konuşma, veri güvenliği, cihaz tedarik zinciri ve uluslararası bilgi akışının ne kadar kritik olduğuna dair uyarıları yeniden gündeme taşıdı.

Uzmanların teknik ve güvenlik değerlendirmesi:

Prof. Dr. Ali Murat Kırık (Adli Bilişim Uzmanı) olayları değerlendirirken Netanyahu'nun kullandığı göndermelerin teknolojik risklere dikkati çektiğini belirtti. Kırık, 17-18 Eylül 2024'teki saldırılarda çağrı cihazlarına yerleştirilen patlayıcıların belli frekanslarla eş zamanlı olarak infilak ettirildiğinin ortaya çıktığını, bu sürecin arkasında Mossad ve Birim 8200 gibi aktörlerin olabileceğine dair bilgiler bulunduğunu söyledi. Kırık, bu örneğin mikro düzeyde kullanıcı cihazlarının da birer risk unsuru haline gelebileceğini gösterdiğini vurguladı.

Kırık ayrıca, akıllı telefonların ve bağlantılı cihazların yabancı menşeli teknolojiler içerdiğini, bu nedenle istihbarat akışının önlenmesi için yerli ve milli teknolojilerin geliştirilmesinin önemine işaret etti. ULAK sistemi ve ASELSAN'ın rolü hatırlatılarak, askeri ve kritik iletişim altyapılarının millileştirilmesinin istihbarat sızıntılarını azaltacağı ifade edildi.

Uygulama izinleri, casus yazılımlar ve İstanbulkart iddiası:

Dijital İletişim Koordinatörü Ümit Sanlav ise akıllı cihazlara yüklenen uygulama izinlerinin yarattığı risklere dikkat çekti. Sanlav, internete bağlı her türlü cihazın içine yerleştirilebilen casus yazılımlarla cihazların uzaktan kontrol edilebileceğini, bunun aynı zamanda cihazların birer bombaya dönüştürülmesi riskini de içerdiğini söyledi.

Sanlav, İstanbul Büyükşehir Belediyesi kaynaklı iddialara atıfta bulunarak İstanbulkart uygulaması üzerinden toplanan verilerin yurt dışına aktarıldığı ve yabancı ellerde olabileceği kaygısını dile getirdi. Bu iddialar henüz kesinleşmemiş olsa da uzman, bir uygulamaya verilen erişim izinlerinin mikrofon, kamera, galeri ve konum gibi kritik verilere ulaşma imkânı tanıdığını belirtti.

Uzmanlar, kullanıcıların uygulama izinlerini sorgulamalarını, gereksiz erişim taleplerine hayır demelerini ve temel veri paylaşımı prensibini benimsemelerini öneriyor. Sanlav, verilerin yalnızca uygulama açıkken değil arka planda da erişilebilir hale gelebildiğini hatırlattı.

Hukuki boyut ve kişisel verilerin korunması:

Avukat Iyaz Çimen, kişisel verinin kapsamına isim, T.C. kimlik numarası, sağlık verileri, lokasyon ve davranışsal profillerin de girdiğini hatırlatarak, İBB soruşturmasında geçen verilerin iki yurt dışı ülkesine aktarıldığı iddiasının ciddi bir ihlal teşkil ettiğini söyledi. Çimen, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) hükümlerine atıfta bulunarak, verilerin işlenebilmesi için öncelikle açık rızanın gerektiğini, hukuka aykırı veri işlenmesi halinde idari ve cezai sorumluluk doğacağını vurguladı.

Çimen, veri ihlalleri sonucunda mağdur olanların hem idari başvuru haklarının hem de maddi ve manevi tazminat taleplerinin olabileceğini belirtti. Ayrıca son operasyonlarda 250 binin üzerinde mağdur tespit edildiğine ilişkin değerlendirme, verinin ne kadar yaygın ve tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.

Çimen, veri işleme süreçlerinde asgari veri paylaşımı ilkesine dikkat edilmesini, kişilerin mümkün olduğunca zorunlu olmayan verileri paylaşmaktan kaçınmasını önerdi. Ayrıca hukuki süreçlerin takip edilmesi ve ihlâl tespit edildiğinde şikayet ve dava yoluna gidilmesi gerektiğini aktardı.

Çıkarımlar ve öneriler:

Uzmanlar ortak noktada, haberleşme ve bağlantılı cihazların güvenliğinin sadece bireysel değil ulusal bir güvenlik meselesi olduğunu belirtiyor. Bu kapsamda öne çıkan öneriler şöyle:

- Yerli ve milli teknolojilere hızla yatırım yapılması: Kritik iletişim altyapılarının millileştirilmesi, istihbarat sızıntılarını azaltabilir. ULAK ve ASELSAN örnekleri bu yaklaşımın önemini gösteriyor.

- Uygulama izinleri ve kullanıcı farkındalığı: Vatandaşların indirdikleri uygulamalara verdikleri izinleri sorgulamaları, gereksiz erişim taleplerini reddetmeleri ve asgari veri paylaşımı ilkesini benimsemeleri öneriliyor.

- Hukuki denetim ve şeffaf soruşturmalar: KVKK çerçevesinde idari ve adli süreçlerin işletilmesi, veri ihlallerinin fail ve sorumlularının tespit edilerek cezalandırılması gerektiği vurgulanıyor.

Neticede Netanyahu'nun BM'deki göndermesi, teknolojinin ve veri akışının güvenlik boyutunu küresel siyasetin merkezine taşıdı. Uzmanlar, hem bireysel önlemler hem de kurumsal ve devlet düzeyindeki düzenlemelerle kişisel verilerin kötüye kullanım riskinin azaltılabileceğini belirtiyor. Bu süreçte hukuki mekanizmaların işletilmesi, denetimlerin güçlendirilmesi ve yerli teknolojilere yatırımların artırılması öncelikli çözümler arasında sayılıyor.

Uzmanlar uyarıyor: "Netanyahu'nun BM'de dünyayı tehdit etmesi kişisel verilerin terör amaçlı kullanılabileceğini gösterdi"