Siyasi irade ön planda: Türkiye ve ABD işbirliğini derinleştiriyor

New York'ta Fidan'ın açılış konuşması

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu yüksek düzeyli haftası kapsamında New York'ta düzenlenen '100. Yıla Girerken Türk-Amerikan İlişkileri' etkinliğinin açılış konuşmasını yaptı. Fidan, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkinin coğrafi mesafeye rağmen zaman içinde sınandığını ve kalıcı değerini koruduğunu belirtti.

ilişkinin dayanıklılığı ve ikinci yüzyıla hazırlık:

Bakan Fidan, iki ülkenin birbirinden uzak coğrafyalarda olsa da sınırların ötesinde etkisi olan ortaklar ve müttefikler haline geldiğini, bu ilişkinin ihtilaflara, krizlere ve uluslararası sistemdeki dönüşümlere rağmen varlığını sürdürdüğünü söyledi. Diplomatik ilişkilerin ikinci yüzyılına girerken işbirliğinin potansiyelinin hayata geçirilmesi ve önündeki meselelerin çözülmesi için mevcut durumun değerlendirilmesi ve net hedefler belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

ekonomi ve savunma işbirliği:

Fidan, ekonomik ilişkilerin istikrarlı genişlemesine dikkat çekerek ikili ticaret hacminin yaklaşık 40 milyar dolar seviyesinde olduğunu hatırlattı. Bakan, 2025 yılı verilerine göre ABD'nin Türkiye'nin üçüncü büyük ihracat pazarı ve dördüncü büyük ithalat kaynağı olduğuna işaret ederek, hedeflerinin yüksek katma değerli üretimi ve ekonomik güvenliği artıracak daha geniş kapsamlı bir ortaklık kurmak olduğunu belirtti. Bu amaçla özellikle ilave tarifeler başta olmak üzere engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi.

Savunma alanında ise Fidan, devam eden sorunların çözülmesi ve işbirliğini sınırlayan kısıtlamaların kaldırılmasının önemine dikkat çekti; bu kısıtlamaların iki müttefik arasında yerinin olmadığını belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Donald Trump arasındaki güçlü ilişki ve siyasi iradenin mevcut atılımda merkezi rol oynadığını vurguladı.

bölgesel gündem ve işbirliği beklentileri:

Bakan Fidan, Uluslararası sistemdeki dönüşümlerin çözülmemiş çatışmalar, enerji fiyatları, göç, ticaret, terörizm ve gıda güvenliği gibi konular üzerinden diğer bölgeleri etkilediğini; bu zorluklarla mücadelede etkin ortaklık ve ortak sorumluluk gerektiğini söyledi. Türkiye ve ABD'nin bu krizlere birlikte yanıt verebilmek için 'deneyime, kapasiteye, diplomatik erişime ve en önemlisi siyasi iradeye' sahip olduğuna dikkat çekti.

Suriye ve Irak bağlamında Fidan, ulusal kurumların güçlendirilmesi ve terör örgütlerine alan bırakılmaması gerektiğini; 'terörizmden arındırılmış ve toprak bütünlüğü korunmuş bir Suriye'nin bölgesel güvenlik ve refah açısından önemli bir ilerleme olacağını' kaydetti. Bölgesel sahiplenmeyi örnekleyen Bakan, Pakistan ve Suudi Arabistan ile kurulan Mekke Ortak Savunma Anlaşmasının bu anlayışı destekleyen bir girişim olduğunu söyledi ve Başkan Trump'ın desteğini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Fidan ayrıca, Orta Doğu'daki risklerin diplomasiyi zorladığını, ABD ile yakın işbirliğinin gerekliliğini vurgulayarak 'özellikle ABD’nin, bölgesel ve küresel barış ve istikrarı zedeleyen politikalara son vermesi için İsrail üzerinde nüfuzunu daha fazla kullanmasını bekliyoruz' ifadesini kullandı. Gazze krizine ilişkin olarak Türkiye'nin Başkan Trump'ın krizi sona erdirmeye yönelik çabalarını desteklediğini ve planlardaki taahhütlerin uygulanması gerektiğini belirtti.

Karadeniz'de gerilimi azaltma, seyrüsefer güvenliğini sağlama ve bölgeyi işbirliği kaynağına dönüştürme hedefinin altını çizen Fidan, Ukrayna'da kalıcı barış için hem Kiev hem Moskova ile iletişim kanallarının sürdüğünü aktardı. Balkanlar özelinde Bosna Hersek ile Sırbistan-Kosova gerilimlerinin derinleşmeden ele alınmasının önemini vurguladı; yakın koordinasyon ve önleyici diplomasinin kırılgan istikrarı koruyabileceğini söyledi.

Konuşmasını, 100. yıla yaklaşırken tarihsel birikimin birlikte neler başarılabileceğini gösterdiği ve mevcut ivmenin farklı meselelerde işbirliğini kurumsallaştırıp derinleştirmeye yardımcı olacağına ilişkin değerlendirmeyle tamamlayan Fidan, Libya, Sudan ve Afrika'daki bazı krizlerde ABD-Türkiye işbirliğinin fark yarattığını ve hedefin bu ortaklığı küresel barış ve istikrar için kullanmak olduğunu ifade etti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York’ta düzenlenen "100. Yıla Girerken Türk-Amerikan İlişkileri" başlıklı etkinliğin açılış konuşmasında, "Türkiye ve ABD, krizlere birlikte yanıt verebilmek için deneyime, kapasiteye, diplomatik erişime ve en önemlisi siyasi iradeye sahip" dedi.