Taş Tepeler’de gönüllülerle mirasın izini sürdüler

Şanlıurfa’da uluslararası gönüllülük ve bilim buluşması

Şanlıurfa Valiliği himayesinde yürütülen ve Şanlıurfa Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) tarafından UNESCO Dünya Mirası Gönüllüleri - World Heritage Volunteers (WHV) 2026 kampanyası kapsamında UNESCO’ya sunulan "World Heritage Volunteers Awareness Camp for Protecting Values at Göbeklitepe and Taş Tepeler" projesi Şanlıurfa’da gerçekleştirildi. Program, UNESCO’nun 2026 teması olan "Working on the future" çerçevesinde dünyanın 12 farklı ülkesinden gelen gönüllüleri kente taşıdı.

Taş Tepeler’de bilimsel aktarım:

Programın önemli bölümü, Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Taş Tepeler Projesi kapsamındaki arkeolojik alanlara ayrıldı. İstanbul Üniversitesi başta olmak üzere Türkiye ve yurt dışından üniversite, müze ve araştırma kurumlarının bilimsel katkılarıyla sürdürülen çalışmalar, gönüllülere yerinde aktarıldı. Taş Tepeler Projesi Koordinatörü ve İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul ile ekip, bölgenin neolitik dönem araştırmaları açısından taşıdığı önemi ve projenin bilimsel yaklaşımını anlattı.

Katılımcılar, farklı kazı ve araştırma alanlarını ziyaret ederek çalışmaları doğrudan alanların bilimsel sorumlularından dinledi. Çakmaktepe’de Doç. Dr. Fatma Şahin, Sayburç’ta Prof. Dr. Eylem Özdoğan, Göbeklitepe’de Dr. Lee Clare, Yoğunburçta Prof. Dr. Gan Caichao ve Sefertepede Doç. Dr. Emre Güldoğan tarafından alanların arkeolojik önemi, yürütülen kazılar ve elde edilen bulgular hakkında bilgi verildi.

Göbeklitepe’deki bilimsel çalışmaların, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izin ve desteğiyle İstanbul Üniversitesi, Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi dahil ilgili bilimsel kurumların iş birliğiyle sürdürüldüğü de katılımcılara aktarıldı. Ayrıca Mendiktepe ve Taş Tepeler ile ilişkili diğer alan ziyaret edilerek Şanlıurfa’nın neolitik dönem arkeolojisine geniş bir bakış sunuldu.

Çok katmanlı miras: Harran’dan Soğmatar’a

Program yalnızca neolitik dönemi kapsamadı; katılımcılar Şanlıurfa’nın farklı tarihsel dönemlerini yansıtan Harran, Soğmatar, Şuayb Şehri ve Bazda gibi alanları da gezdi. Harran Ören Yeri Kazı Başkanı ve Harran Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mehmet Önal eşliğindeki Harran programında Harran Kalesi, Harran Ulu Cami ve Harran Kazı Evi ile çevrede yürütülen kazılar hakkında kapsamlı bilgi verildi.

Dr. Öğr. Üyesi Seçil Çokoğullu yönetimindeki Şuayb Şehri ve Arş. Gör. Süheyla İrem Mutlu sorumluluğundaki Soğmatar sunumlarıyla bölgede yürütülen araştırmalar ve kültürel miras değerleri katılımcılara aktarıldı. Programda Bazda taş ocakları da ziyaret edilerek bölgenin tarihî taş işçiliği ve kültürel peyzajı değerlendirildi.

Eğitim, yerel katılım ve yaşayan gelenekler:

Eğitimin merkezinde UNESCO perspektifi vardı; UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Üyesi Ömer Devrim Aksoyak gönüllülere 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi, Üstün Evrensel Değer (OUV), özgünlük-bütünlük ilkeleri, dünya mirası kriterleri ile somut ve somut olmayan kültürel mirasın korunması konularında eğitim verdi. Katılımcılar koruma, belgeleme ve yerel farkındalık üzerine ortak çalışmalar yaparak gönüllülüğün mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasındaki rolünü tartıştı.

ŞURKAV, program boyunca uluslararası gönüllülere vakfın Şanlıurfa’nın kültür, sanat, tarih ve arkeolojik değerlerinin korunması, tanıtılması ve sürdürülebilir aktarımı için yürüttüğü çalışmalar, ulusal ve uluslararası iş birlikleri ile UNESCO Dünya Mirası Gönüllüleri Programı kapsamındaki faaliyetlerini aktardı; yerel kurumların mirasın korunmasındaki rolüne dikkat çekildi.

Somut olmayan kültürel miras öğeleri de programa dahil edildi. Katılımcılar, Şanlıurfa’nın sıra gecesi deneyimiyle kentin müzik kültürü, sözlü aktarım geleneği ve yerel mutfağını tanıma fırsatı buldu. Ayrıca Reji Kilisesi’nde düzenlenen fotoğraf gösteriminde kentin "önce ve sonra" görselleri üzerinden tarihî doku, geleneksel mimari ve kent belleği tartışıldı.

Uluslararası görünürlük ve iş birlikleri hedefi

Proje, Şanlıurfa Valiliği ve ŞURKAV koordinasyonunda; Kültür ve Turizm Bakanlığı, İstanbul Üniversitesi, Harran Üniversitesi, Alman Arkeoloji Enstitüsü, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, Çin Ulusal Kültürel Miras İdaresi Arkeoloji Araştırma Merkezi, UNESCO Genel Merkez ve UNESCO Türkiye Millî Komisyonu ile Taş Tepeler Projesi bilim insanları ve kazı başkanlarının katkılarıyla gerçekleştirildi. Etkinliğin amacı, farklı ülkelerden gönüllülerin Göbeklitepe, Taş Tepeler ve Şanlıurfa’nın kültürel mirasını doğrudan bilim insanlarından öğrenmesi, bu değerleri yerinde deneyimleyip kendi ülkelerine taşıyarak mirasın dünya ölçeğindeki görünürlüğüne katkı sağlaması olarak açıklandı.

Program; bilimsel bilgi aktarımı, kültürlerarası diyalog, gönüllülük, yerel katılım ve kültürel mirasın korunmasını aynı çatı altında buluşturan kapsamlı bir çalışma olarak tamamlandı.

ŞANLIURFA, UNESCO DÜNYA MİRASI GÖNÜLLÜLERİNİ TAŞ TEPELER’DE AĞIRLADI