Ayda kalıcı varlık kurma hedefi ve uluslararası ajansların öncelikleri

oturum ve küresel gündem:

Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında Antalya’da düzenlenen "One-to-One with Heads of Space Agencies" oturumu, dünyanın önde gelen uzay ajanslarının gelecek dönem stratejilerini ortaya koydu. Gloria Sports Arena’da yapılan oturuma Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), JAXA, ISRO ve Kanada Uzay Ajansı temsilcileri katıldı.

Oturumun açılış konuşmasını yapan Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, uzay sektöründeki hızlı değişimin sürdürülebilirlik, güvenlik ve sorumlu kullanım gibi yeni sorumluluklar getirdiğini vurguladı. Kıraç, ulusal kabiliyetlerin güçlendirilmesi ile birlikte "uluslararası iş birliğinin" önemine dikkat çekerek, uzayın geleceğinin tek bir ülkenin çabasıyla inşa edilemeyeceğini belirtti.

nasa: ay üssü ve mars hedefi:

NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, oturumda Artemis programının gelecek adımlarını açıkladı. Anderson, Artemis III görevinin 2027 yılında gerçekleştirilmesinin hedeflendiğini, bu süreçte farklı Ay iniş sistemlerinin alçak Dünya yörüngesinde test edileceğini söyledi. Ardından 2028 için yeni bir Ay inişine hazırlanılacağını, Artemis IV ve Artemis V ile Ay üssünün inşa edilmeye başlanacağını ve bununla birlikte Ay yüzeyinde kalıcı varlık oluşturma sürecinin başlayacağını aktardı. Anderson, bu aşamadan sonra hedefin Mars’a odaklanmak olduğunu netleştirdi.

Anderson, NASA çalışmalarında güven, ekip çalışması ve eğitimin önemine vurgu yaparken Artemis Mutabakatına katılan ülke sayısının 76 olduğunu belirtti. Ayrıca Uluslararası Uzay İstasyonu’nun görev süresinin sonuna yaklaşmasıyla birlikte alçak Dünya yörüngesindeki operasyonlarda ticari ortakların rolünün artacağına dikkat çekti. Artemis II kapsamında Güney Kore, Almanya, Suudi Arabistan ve Arjantin’in CubeSat katkı sağladığını hatırlatarak, uluslararası güvenin ve ekip çalışmasının önemini yineledi.

ajansların öncelikleri: europa, çin, japonya, hindistan ve kanada:

ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa’nın hem uluslararası ortaklıklara bağlı kalacağını hem de kendi uzay kabiliyetlerini güçlendirme seçeneklerini değerlendirdiğini söyledi. Aschbacher, Aralık ayında Roma’da yapılacak bakanlar toplantısına sundukları karar seçenekleri arasında Avrupa’nın kendi astronotlarını kendi roketi ve mürettebat aracıyla gönderebilme kapasitesinin de bulunduğunu belirtti. Bu seçeneğin maliyet, fayda ve alternatifler açısından üye ülkelerin gündemine geleceği vurgulandı.

CNSA Başmühendisi Li Guoping, Çin’in programında Ay, Mars, Jüpiter ve asteroid görevlerinin yer aldığını dile getirdi. Chang’e‑7 ve Chang’e‑8 ile Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu çalışmalarının sürdürülmesi, insanlı Ay görevlerinin plan doğrultusunda ilerlemesi ve Tianwen‑3 ile Tianwen‑4 görevlerinin Mars ve Jüpiter hedefleri hatırlatıldı. Li, kısa süre önce kurulan asteroid izleme ve erken uyarı merkezine işaret ederek, 2027 yılının sonunda asteroid çarpma riskine karşı bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planladıklarını açıkladı. Li, asteroid savunmasının "tüm insanlığın ortak sorunu" olduğunu ve bu alanda uluslararası iş birliğini teşvik ettiklerini belirtti.

JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa, MMX (Martian Moons eXploration) görevine ilişkin bilgi verdi ve projenin NASA, ESA, Fransa, Almanya ve Avustralya ile yürütüldüğünü söyledi. Yamakawa, MMX uzay aracının Japonya’dan iki hafta içinde fırlatılacağını belirterek, hedefin Phobos’tan örnek getirip Dünya’ya ulaştırmak olduğunu vurguladı. Ayrıca JAXA’nın Toyota ile geliştirdiği basınçlı Ay aracının iki astronotu taşıması, araç içinde bir aya kadar yaşam ve çalışma imkânı sağlaması ile uzaktan/otonom işletilebilme özellikleri detaylandırıldı.

ISRO Başkanı V. Narayanan, Hindistan’ın insanlı uçuşlardan kendi uzay istasyonuna kadar uzanan hedeflerini aktardı. Narayanan, 2035 yılına kadar kendi uzay istasyonunu kurmayı hedeflediklerini ve istasyonun ilk modülünü 2028 yılında fırlatmayı planladıklarını söyledi. Hindistan’ın ayrıca kendi roketleriyle astronot gönderme ve Dünya’ya güvenli dönüş sağlayabilme hedefi ile Ay’a insan indirme programının sürdüğünü ifade etti. Narayanan, artan faaliyetlerle beraber uzay çöpleri konusundaki tedbirlerin önemine dikkat çekti.

Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean‑Claude Piedboeuf ise Kanada’nın Canadarm3 ile Ay çalışmaları bağlamında robotik kabiliyetini sürdürmek istediğini, ayrıca iletişim teknolojileri, çevre ve madencilik alanlarındaki deneyimlerin Ay projelerinde kullanılabileceğini belirtti. Piedboeuf, Kanada’nın Dünya gözlemi, Arktik iletişim, hava tahmini, konumlama, optik haberleşme ve kuantum şifreleme teknolojileri üzerinde çalıştığını aktardı.

Genel çerçevede oturum, ulusal kapasitelerin güçlendirilmesi ile birlikte uluslararası iş birliği, bilgi paylaşımı ve sorumlu kullanım ekseninde ortak çözümler arandığını gösterdi. Ajans temsilcileri, Ay’da kalıcı varlık hedefinden asteroid savunmasına, robotik keşiflerden yeni uzay ekonomisine kadar geniş bir gündemi ve önümüzdeki yılların somut takvimlerini paylaştı; ortak vurgu ise sürdürülebilirlik ve birlikte hareket etme ihtiyacı oldu.

NASA BAŞKAN YARDIMCISI ANDERSON