Erken tanı ve düzenli tarama rahim ağzı kanserini önlemede belirleyici

Düzenli tarama hayat kurtarıyor:

Liv Hospital Vadi İstanbul Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Asena Ayar Madenli, rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamının yüksek riskli HPV tipleriyle ilişkili olduğunu belirtiyor. HPV enfeksiyonunun çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğini; bu nedenle düzenli jinekolojik muayene, HPV-DNA testi ve Pap-smear uygulamalarının erken tanı ve korunmada kritik olduğunu vurguluyor.

HPV nedir, nasıl bulaşır ve ne kadar tehlikeli?

HPV (Human Papilloma Virüsü) ailesi 200’den fazla tipe sahiptir. Bazı tipler genital siğillere yol açarken, yüksek riskli HPV tipleri rahim ağzı başta olmak üzere vajina, vulva, anüs, penis ve boğaz kanserleriyle ilişkilidir. Dr. Madenli’ye göre HPV esas olarak cinsel temas yoluyla bulaşır; prezervatif kullanımı riski azaltır ancak cilt teması nedeniyle tamamen ortadan kaldıramaz.

HPV bulaşması tek başına kanser anlamına gelmez. Vakaların büyük çoğunluğunda bağışıklık sistemi enfeksiyonu 1–2 yıl içinde temizler. Kanser gelişimi ise virüsün yıllar boyunca atılamaması ve hücrelerde kalıcı değişikliklere yol açmasıyla uzun bir süreçte ortaya çıkar.

Tanı, takip ve tedavi yaklaşımları:

HPV enfeksiyonu sıklıkla belirti vermez; hasta çoğunlukla rutin smear veya HPV testi sırasında virüsü taşıdığını öğrenir. Kanser geliştiğinde ise rahim ağzından spontan veya temas sonrası düzensiz kanamalar görülebilir. Bu sessiz seyir, düzenli taramanın neden yaşamsal olduğuna işaret ediyor.

HPV testi pozitif çıkanlarda izlenecek yol HPV tipine ve smear sonucuna göre belirlenir. Pek çok durumda belirli aralıklarla takip yeterlidir; bazı durumlarda ise kolposkopik inceleme gereklidir. Kolposkopi sırasında gerekirse rahim ağzından biyopsiler alınır; biyopsi sonucunda yüksek dereceli displazi veya belirgin hücresel değişiklikler saptanırsa, hastanın durumu değerlendirilerek konizasyon gibi günübirlik işlemler hem tanı hem de tedavi amacıyla uygulanabilir.

Dr. Madenli, HPV pozitifliği görüldüğünde panik yerine sürecin bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından bireysel olarak yönetilmesinin önemini vurguluyor.

Türkiye’de tarama uygulamaları ve önemi:

Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de rahim ağzı kanserinin görülme sıklığı yüz binde 4,5 olup, her yıl 2 bin 300’ün üzerinde kadına serviks kanseri tanısı konulmaktadır. Rahim ağzı kanseri kadınlarda en sık görülen 10 kanser türü arasında yer alıyor.

Sağlık Bakanlığı, 30–65 yaş arasındaki tüm kadınlara beş yılda bir HPV-DNA ve Pap-Smear testlerini KETEM’lerde ve Aile Sağlığı Merkezlerinde ücretsiz sunmaktadır. Madenli, bu programların ihmal edilmemesini; erken tanı sayesinde kanser öncesi değişikliklerin basit girişimlerle tedavi edilebildiğini, ileri evrede ise tedavinin daha zor ve yaşam kalitesini etkileyici olabileceğini hatırlatıyor.

Sonuç olarak, rahim ağzı kanseri günümüzde erken tanı ve düzenli tarama ile büyük ölçüde önlenebilen bir hastalıktır. HPV taraması, smear testleri ve düzenli jinekolojik kontroller kadın sağlığını korumanın en etkili yolları arasında yer almaktadır.

DR. ÖĞR. ÜYESİ ASENA AYAR MADENLİ