okula yeni başlayan çocuklarda kaygıyla baş etme yolları

uzmanından değerlendirme:

Denizli Özel Egekent Hastanesi Psikoloğu Işıl Birtürk Avlar, okula yeni başlayan çocuklarda görülebilen kaygıların yalnızca duygusal tepki olmadığını, aynı zamanda davranışsal ve bedensel belirtilerle de kendini gösterebildiğini belirtiyor. Avlar, okulun çocuk için yeni bir çevre, farklı kurallar ve yeni kişiler anlamına geldiğini; bunun uyku, beslenme ve ekran kullanımında değişikliklere yol açtığını vurguluyor.

kaygının biçimleri ve işaretleri:

Avlar, kaygının her zaman ağlama şeklinde ortaya çıkmadığını, özellikle okul saatleri yaklaştığında veya yatmadan önce karın ağrısı, mide şikâyetleri, uyku sorunları ve okula gitmeyi reddetme gibi belirtiler görülebileceğini ifade ediyor. Çocuğun sürekli güvence araması, "Beni alacaksın değil mi?" gibi cümlelerle tekrar tekrar teyit istemesi veya okula gitmek karşılığında ödül istemesi de kaygının belirtileri arasında sayılıyor.

Psikolog, ilk günlerde ağlama ve ayrılmakta zorlanmanın adaptasyon sürecinin doğal bir parçası olabileceğini; ancak ağlama, hıçkırık, karın ağrısı veya okul reddinin giderek artması ve çocuğun günlük işlevselliğini etkilemesi durumunda daha ayrıntılı değerlendirme gerektiğini söylüyor.

ebeveyn tutumunda sık yapılan hatalar:

Avlar, ebeveynlerin sıklıkla kaygıyı tamamen ortadan kaldırmaya çalıştığını, ama bunun çocuk için gerçekçi veya sürdürülebilir bir hedef olmadığını ifade ediyor. Kaygıyı yok saymak veya aşırı güvence vermek yerine, çocuğa duygusunu anlama ve bu duyguyla başa çıkma becerileri kazandırmanın daha yararlı olduğunu belirtiyor.

Ayrıca, çocuğu okulda gizlice bırakmanın kısa vadede işe yarıyor gibi görünse bile güven duygusunu zedeleyebileceğini vurgulayan Avlar; bunun yerine kısa, net ve sakin vedaların tercih edilmesini öneriyor. Vedalaşmanın uzun ve tekrarlayan güvence cümleleriyle uzatılmasının zamanla kaygıyı artırabileceğine dikkat çekiyor.

pratik hazırlık ve rutin önerileri:

Okula uyumun sadece çanta hazırlamak olmadığını belirten Avlar, çocuğun okulu görmesinin, öğretmeniyle tanışmasının ve orada neler olacağını konuşmanın belirsizliği azalttığını söylüyor. Oryantasyon haftalarının ve okul öncesi küçük provaların ("Okula gittiğinde neler yapmayı düşünüyorsun?" gibi sorular) faydalı olabileceğini aktarıyor.

Avlar, ekran, uyku ve beslenme düzeninin okul başlamadan önce kademeli olarak yeniden yapılandırılmasını öneriyor. Ekran süresinin yavaşça azaltılması, uyku saatlerinin birkaç gün içinde erkene çekilmesi ve hafta içi-hafta sonu için uygulanabilir kurallar oluşturulması gerektiğini belirtiyor.

Yaklaşımla ilgili olarak Avlar, ne tamamen serbest ne de çok keskin bir tutumun doğru olduğunu; çocuğun duygusunu anlamaya çalışan, neden gitmek istemediğini soran ve belirtilerin kaynağına odaklanan bir yaklaşımın daha etkili olduğunu söylüyor. Amaç, kaygıyı ortadan kaldırmak değil, çocuğa bununla baş edebileceğini göstermek olmalı.

Son olarak Psikolog Işıl Birtürk Avlar, ebeveynlere "Çocuğum okula hazır mı?" sorusunun yanı sıra "Neden gitmek istemiyor?" ve "Bu süreçte neye ihtiyaç duyuyor?" sorularını sormalarını; belirtilerin zaman içinde azalma veya artış eğilimini izlemelerini tavsiye ediyor. Bu yaklaşımın, uyum sürecinin daha güvenli ve sağlıklı ilerlemesine katkı sağlayacağına dikkat çekiyor.

DENİZLİ ÖZEL EGEKENT HASTANESİ PSİKOLOĞU IŞIL BİRTÜRK AVLAR, OKULA YENİ BAŞLAYAN ÇOCUKLARIN UYUM SÜRECİNDE EBEVEYNLERİN NASIL YAKLAŞMASI GEREKTİĞİNİ ANLATTI. AVLAR, ÇOCUKLARIN KAYGISINI TAMAMEN ORTADAN KALDIRMAYA ÇALIŞMAK YERİNE, BU DUYGUYLA BAŞA ÇIKABİLECEKLERİNİ ÖĞRETMENİN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ.