Yetimlerin elinden çıkan Misak-ı Millî halısı 104 yıl sonra yeniden hayat buldu

Projenin ortaya çıkarılma süreci:

Sivas Valiliği öncülüğünde yürütülen çalışma, Sivas Hafıza Merkezi’nin arşiv taramaları ve tarihî belge incelemeleriyle 1922 tarihli Misak-ı Millî Halısı’nın kökenini gün yüzüne çıkardı. Uzun yıllar envanter kayıtlarında yanlış bir şekilde Isparta adına tescilli görünen eserin gerçek sahibi olarak Sivas’ın tespit edilmesi, bu araştırmanın en kritik sonucu oldu. Bu tespitin ardından eser, aslına uygun bir replikayla günümüze taşınmak üzere Sivas Olgunlaşma Enstitüsü’ne emanet edildi.

1922 yılında TBMM’ye gönderilen orijinal halının hikâyesi, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sonrasında artan şehit sayısı nedeniyle yetim kalan çocukların Sivas’ta kurulan Öksüzler Yurdu’nda (Darüleytam) aldıkları eğitimle iç içe. Bu çocuklar, Millî Mücadele’nin zaferi anısına üzerinde Misak-ı Millî haritası işlenmiş bir halı dokuyarak eseri TBMM’ye armağan etmişlerdi. Orijinal eser bugün Ankara Kurtuluş Savaşı Müzesi (I. TBMM Binası)’nda sergileniyor.

Araştırmanın aktörleri ve bulgular:

Sivas Hafıza Merkezi’nde görev yapan İdris Aslan ve Yaşar Abanos tarafından yürütülen araştırmalar, halının Sivas Darüleytamı öğrencileri tarafından dokunduğunu belgeleyen evrak ve kayıtları açığa çıkardı. Bu tespit, yıllardır Isparta adına tescil edilmiş olan halının gerçek menşei konusunda tarihteki bir yanlışı düzeltme imkânı verdi. Sivas Valisi Yılmaz Şimşek de çalışmanın önemine vurgu yaparak projenin Sivas için tarihi ve kültürel bir kazanım olduğunu belirtti.

Teknik detaylar ve dokuma süreci:

Replika çalışma, Sivas Olgunlaşma Enstitüsü’nde yaklaşık 9,5 aylık bir süreçte tamamlandı. Halı, geleneksel Sivas dokuma tekniğine ve motif diline sadık kalınarak üretildi. Kullanılan yün iplikler enstitü bünyesinde kök boya yöntemiyle doğal olarak renklendirildi ve halı geleneksel Türk düğümü ile el emeğiyle dokundu.

Eserin dokuma yoğunluğu da dikkat çekici: halının her bir metrekaresinde yaklaşık 360 bin düğüm bulunuyor. İnce ve kaliteli yün ipliklerin tercih edildiği çalışmada, geleneksel motiflerin ve Sivas halıcılık geleneğinin incelikleri korunarak geleceğe aktarıldı.

Vali Şimşek, projenin ayrıntılarını anlatarak o dönemde Sivas’ta faaliyet gösteren 20 Darüleytamda toplam 2 bin 600 öğrencinin barındığını hatırlattı. Şimşek, halının dönemin Sivas Valisi Faik Bey ve Sivas Mebusu Ziya Bey aracılığıyla TBMM’ye gönderildiğini ve şimdiye kadar süregelen tescil hatasının düzeltilerek halının Sivas adına tescilinin gerçekleştirildiğini vurguladı.

Vali Şimşek ayrıca projenin 4 Eylül Sivas Kongresi’nin 107. yıl dönümü etkinlikleri kapsamında tamamlanacağını; halının son kesiminin yapılacağını ve o gün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan Vekili’ne takdim edileceğini bildirdi. Şimşek, eser ve süreç hakkında emeği geçen tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederek, halının Sivas halkının Millî Mücadele’ye olan inancının bir abidesi olduğunu ifade etti.

Bu üretim, yalnızca tarihî bir eserin yeniden canlandırılması değil; aynı zamanda sosyal hafızanın, yerel zanaatkârlığın ve yetimlerin emeğinin görünür kılınması anlamına geliyor. Sivas Olgunlaşma Enstitüsü tarafından el dokuması yöntemiyle hayata geçirilen replikayla, şehit çocuklarının 104 yıllık emanetine yeni bir soluk getirildi.

SİVAS VALİSİ YILMAZ ŞİMŞEK