Uzmanlardan 'Sarı Serum' Uyarısı: Anafilaksi Saniyeler İçinde Ölüme Neden Olabilir
Mevsimsel artışla birlikte acil servislere yapılan başvurularda, halk arasında "atom" veya "sarı serum" olarak bilinen serum taleplerinde yükseliş gözleniyor. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut, bu uygulamaların risklerine dair uyarılarda bulundu.
Uzmanların uyarısı
Doç. Dr. Serap Biberoğlu, "Soğuk algınlıklarıyla ilgili başvurular acil servislerimizde artmıştır" diyerek sözlerine başladı. Biberoğlu, hastaların sıklıkla serum, sarı serum talep ettiğini; bu terimin genellikle B vitamini kompleksleri, C vitamini, bazı ilaçlar ve bazen antibiyotikleri içeren damar içi karışımlar için kullanıldığını belirtti.
Biberoğlu, hastaların "Taktırdım, çok iyi geldi, bir şey olmaz" şeklindeki ifadelerine rağmen uygulamanın risk taşıdığını vurguladı: "Anafilaksi, dakikalar, saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen en acil durumdur, ivedilikle acil müdahale edilmelidir. Damar yoluyla verilecek tüm ilaçlar, serumlar acil müdahale yapılabilecek ortamda uygulanmalıdır."
Ev ve hastane dışı uygulamalara kesin uyarı
Doç. Dr. Biberoğlu, "Ev ortamlarında taktırabiliyorlar, hastane dışı ortamlarda lütfen vücudumuza uygulatmayalım" diyerek, acil müdahale donanımı bulunmayan ortamlarda uygulamanın tehlikelerine dikkat çekti. Ayrıca, grip benzeri viral enfeksiyonlarda istirahat, dengeli beslenme ve ağızdan tedavinin çoğu durumda yeterli olduğunu belirtti.
"Acil servisler hayat kurtarılan merkezlerdir, sarı serum talebinde bulunmak doğru değildir. Bilimsel olarak hiçbir kanıtı yoktur; halk arasında 'sarı serum' denilen tedavi geçici bir iyileşme hali yaratabilir" ifadelerini kullandı.
Çocuklarda özel risk: Fayda yok, zarar olabilir
Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nurhayat Yakut, "Halk arasında birtakım vitaminler, mineraller, bazen anti alerjikler, ağrı kesiciler, bazen de antibiyotiklerin içerdiği karışımlar sarı serum olarak tanımlanıyor" dedi. Yakut, bu uygulamaların hastalığı önleyici veya bulguları düzelten bir etkisi olmadığını vurguladı.
Yakut, özellikle çocuklarda bu içeriklerin hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonlar ve böbrek, karaciğer, kalp üzerine ek yük oluşturma potansiyeli taşıdığını; bu nedenle mutlaka doktor kararı ile, uygun hastane koşullarında yapılması gerektiğini söyledi.
Uzman tavsiyeleri
Her iki uzman da şu temel noktaları öne çıkardı:
- Damar yoluyla ilaç/serum uygulamaları acil müdahale imkanı olan sağlık kuruluşlarında yapılmalıdır.
- Ev veya iş yeri gibi hastane dışı ortamlarda "sarı serum" uygulanmamalıdır.
- Grip ve üst solunum yolu enfeksiyonlarında dinlenme, bol sıvı, düzenli beslenme ve gerekirse ağızdan verilen tedaviler genellikle yeterlidir.
Uzmanlar, ısrarla talep edilen damar içi karışımların beklenen faydayı sağlamadığı; aksine anafilaksi ve diğer ciddi yan etkilere yol açabileceği konusunda halkı uyardı.
ÇOCUK ENFEKSİYON HASTALIKLARI UZMANI DOÇ. DR. NURHAYAT YAKUT
