Fatih'te kayıp medrese arkeolojik izlere sadık kalarak yeniden hayat buldu

Yeniçeşme medresesinin yeniden ihyası

Fatih Belediyesi, ilçenin tarihî dokusunu koruma hedefiyle yürüttüğü Miras Fatih çalışmaları kapsamında Yeniçeşme Medresesini aslına uygun olarak yeniden ihya etti. 16. yüzyılda Mimar Sinanın mimarbaşı olduğu dönemde inşa edilen yapının yeniden ayağa kaldırılmasında, arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan özgün izler temel alındı.

Arkeolojik kazılar ve ortaya çıkan bulgular

Ali Kuşçu Mahallesi'ndeki alanda yapılan kazılarda medresenin özgün temel kalıntıları ve duvar izleri gün yüzüne çıkarıldı. Bu bulgular, tarihî belgeler ve koruma ilkeleri doğrultusunda hazırlanmış proje çalışmasının ana veri kaynağını oluşturdu. Söz konusu yapı, 1561-1566 yılları arasında Perviz Efendi tarafından Mimar Sinan döneminde inşa edilmiş, daha sonra 1847 ve 1863 yıllarında onarım görmüştü.

Yapının geçirdiği yangınlar sonucu önemli ölçüde zarar gördüğü ve 1918 itibarıyla geriye yalnızca arsasının kaldığı kayıtlı. Kazı bulguları, medresenin özgün plan unsurlarını ve taşıyıcı sistemine dair izleri doğrulayarak yeniden inşa kararı için zemin hazırladı.

Koruma yaklaşımı ve yeni işlevlendirme

Proje, elde edilen arkeolojik veriler esas alınarak ve koruma ilkelerine sadık kalınarak uygulandı; özgün mimari çizgiler korunurken eksik öğeler tarihî referanslarla tamamlandı. Yeniden ihya edilen yapı, yalnızca bir restorasyon çalışması değil, aynı zamanda kentsel hafızanın yeniden inşası olarak tarif ediliyor.

Yapı, yeniden şehir hayatına kazandırılırken sosyal ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapacak şekilde işlevlendirildi. Bu sayede medrese hem tarihî kimliğini koruyacak hem de yerel yaşamın bir parçası olmaya devam edecek.

M. Ergün Turan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Yeniçeşme Medresesi, fiziki varlığını büyük ölçüde kaybetmiş önemli kültür miraslarımızdan biriydi. Arkeolojik kazılarda ortaya çıkan özgün temel ve duvar izlerini esas alarak bu kıymetli eseri yeniden ayağa kaldırdık. Bizim için mesele yalnızca bir yapıyı ihya etmek değil, şehrimizin hafızasını ve medeniyet birikimini gelecek nesillere taşımaktır. Yeniçeşme Medresemizin Fatih’imize ve İstanbul’umuza hayırlı olmasını diliyorum."

Fatih Belediyesi'nin bu adımı, kentteki diğer tarihî alanların korunması ve yaşatılması yönündeki çabaların devam edeceğinin de bir işareti olarak değerlendiriliyor.

PERVİZ EFENDİ MEDRESESİ, ARKEOLOJİK KAZILARDA ORTAYA ÇIKARILAN ÖZGÜN YAPI İZLERİNİ ESAS ALARAK YENİDEN İHYA EDİLDİ