Gökyüzünde dijital koridorlar: dron otoyolları ile kontrollü İHA seferleri

Hukuki çerçeve ve uygulama takvimi:

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, insansız hava aracı koridorları olarak anılan "dron otoyolları"nın hukuki altyapısının oluşturulduğunu açıkladı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) 30 Temmuz'da yayımladığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) çerçevesinde planlanan düzenlemeler, İHA'ların uzun mesafe, görüş hattı dışı ve otonom uçuşlarını belirlenmiş hava sahası koridorlarında gerçekleştirilebilecek şekilde tasarlanıyor.

Koridorların dijital tanımlanması ve yönetimi:

Bakan Uraloğlu, koridorların sınırları, giriş-çıkış noktaları, uçuş yönleri, kapasiteleri ve araçlar arasındaki asgari ayırma kriterlerinin dijital ortamda tanımlanacağını belirtti. Tüm bu bilgiler, SHGM'nin merkezi dijital platformu İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden yayımlanacak; İHA yazılımları bu verileri doğrudan okuyarak uçuşları kurallar çerçevesinde yürütecek.

Planlama ve emniyet önlemleri:

Koridorlar, yasak, tahditli ve tehlikeli bölgeler ile NOTAM yayımlanan sahaları kesmeyecek biçimde planlanacak. Ayrıca giriş-çıkış noktaları ve asgari ayırma kriterleri dijital olarak tanımlanacağı için operasyonel denetim ve koordinasyon da merkezî olarak sağlanabilecek.

Yapay zekâ destekli otonomi ve acil durum süreci:

Uraloğlu, uçuş rotalarının yapay zekâ desteğiyle; en kısa yol ve faz farkı esas alınarak belirleneceğini kaydetti. Kontrol ve yönlendirme İHATTYS üzerinden sağlanacak; gerektiğinde uçuş sınırları daraltılabilecek, güzergâh değiştirilecek, iniş veya uçuş sonlandırma yapılabilecek.

Bağlantının kesilmesi durumunda İHA'lar, yerleşim alanları üzerinden geçmeden önceden belirlenmiş kurtarma alanlarına yönlendirilecek. Bu mekanizma, otonom sistemlerin hata durumlarında riskleri azaltmayı hedefliyor.

Kullanım alanları ve operasyonel etkiler:

Bakanlık yeni sistemin özellikle lojistik ve sağlık taşımacılığında önemli olanaklar sağlayacağını vurguladı. Planlanan kullanım alanları arasında şehirlerarası kargo taşımacılığı, lojistik ve aktarma merkezleri arasında düzenli otonom seferler, hastaneler arasında kan, ilaç, aşı ve tıbbi numune taşıma, adalar ve kışın erişimi zor yerleşimlere ikmal sağlama ile organize sanayi bölgeleri, fabrikalar ve limanlar arasında parça transferi bulunuyor.

Ayrıca enerji iletim hatları, boru hatları, demiryolları ve karayollarının uzun mesafeli denetimlerinde de bu koridorların kullanılabileceği ifade edildi. Bu uygulama, belli hatlarda tekrarlayan denetim ve taşıma görevlerini merkezî, izlenebilir ve daha hızlı kılmayı amaçlıyor.

Yetkilendirme, teknik şartlar ve erişim kısıtları:

İHA koridorları hobi amaçlı uçuşlara kapalı olacak. Bu hatlarda yalnızca P2 lisansına sahip pilotlar ve SHGM'den gerekli operasyonel yetkilendirmeyi alan yetkili işletmeler uçuş yapabilecek. Kullanılacak araçların tescilli olması, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama ve gerekli yazılım sertifikalarına sahip olması zorunlu tutulacak. Her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılması şartı getirilecek.

Ulaştırma Bakanlığı, koridor güzergâhlarını ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili kurumlarla koordinasyon içinde belirleyecek ve İHATTYS üzerinden duyuracak. Yeni düzenlemeler, insansız hava araçlarının güvenli entegrasyonunu sağlama ve karayolu taşımacılığından bağımsız yeni bir hava taşımacılığı katmanı yaratma amacını taşıyor.

İHA'LAR İÇİN DRON OTOYOLLARI OLUŞTURULACAK