işlenmiş etin sağlık faturası: günlük küçük porsiyonlar risk artırıyor

profesörün uyarısı:

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin kanser riskiyle ilişkisinin altını çizdi. Özkaya, DSÖ kaynaklı çalışmalara atıfla, her gün fazladan 100 gram kırmızı et tüketmenin kolon kanseri riskini yaklaşık %17, günlük 50 gram işlenmiş et tüketmenin ise yaklaşık %18 artırdığını belirtti. Uyarısında, özellikle sucuk, sosis, salam, jambon ve pastırma gibi işlenmiş et ürünlerine dikkat çekti.

dsö sınıflandırması ve kanser riski:

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) değerlendirmelerinde, kırmızı et Grup 2A (kanserojen olma ihtimali bulunan) kategorisine; işlenmiş et ise insanlarda kanserojen olduğuna dair yeterli kanıt bulunduğu için Grup 1 kategorisine alınmıştır. Özkaya, bu sınıflandırmaların "kanserojenlik kanıtının gücü"nü gösterdiğini, ancak tek başına riskin büyüklüğünü ifade etmediğini vurguladı ve kırmızı et ile özellikle kolon kanseri arasındaki ilişkinin tekrarlandığını söyledi.

risk mekanizmaları ve katkı maddeleri:

Özkaya, kırmızı ette bulunan bir demir türü olan hem demirinin kolon iç yüzeyinde tahrişe yol açarak zararlı bileşiklerin oluşmasına katkıda bulunabileceğini aktardı. İşlenmiş etlerin üretiminde uygulanan tuzlama, kürleme, fermantasyon ve tütsüleme işlemleri ile kullanılan katkı maddelerinin sağlık açısından önem taşıdığını belirtti. Özellikle üretimde yaygın kullanılan nitrit ve nitratlar ile yüksek sıcaklıkta pişirme sırasında oluşabilen bazı kimyasal bileşiklerin kolon mukozası üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade edildi.

günlük porsiyon ve halk sağlığı önerileri:

Özkaya, işlenmiş etin taze kırmızı ete kıyasla daha yüksek risk barındırdığına dikkat çekerek, günlük tüketim miktarının önemini vurguladı. Uzman, günde yalnızca 50 gram işlenmiş et (yaklaşık iki dilim jambon/pastırma) tüketmenin bile kolon kanseri riskini %18 artırabildiğini hatırlattı. Pankreas ve prostat kanserleriyle ilişkiye dair bulguların daha sınırlı olduğunu, ancak tüketim miktarı arttıkça risklerin yükseldiğinin gözlemlendiğini sözlerine ekledi.

Et tüketiminin tamamen kesilmesi gerektiği yönünde bir çağrı olmadığına dikkat çeken Özkaya, halk sağlığı yaklaşımının tüketicilere porsiyon kontrolü yapmayı, beslenmeyi lif açısından zengin gıdalar ve bitkisel proteinlerle dengelemeyi önermesi gerektiğini belirtti. Uzun vadeli, birikimli beslenme alışkanlıklarının farkında olunmasının önemine vurgu yaptı ve işlenmiş et tüketimine ilişkin tedbiri önerdi.

GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ŞEVKET ÖZKAYA