Manisa'da Sultani Çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi Red Globe'un tüm genom dizilimi tamamlandı

Çalışmanın kapsamı ve veri paylaşımı:

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen araştırmada, Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesi tamamlandı. Çalışma, MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün desteklediği 2023-036 numaralı proje kapsamında gerçekleştirildi ve elde edilen veriler uluslararası erişime açılmak üzere NCBI GenBank veri tabanına kaydedildi. Projenin BioProject numarası PRJNA1175541 olarak tescillendi.

Araştırmanın yürütücülüğünü Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi; ekipte Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Doç. Dr. Murat Afşar ve Prof. Dr. Meltem Sesli yer aldı. Hazırlanan genom verileri, dünya genelindeki araştırmacıların kullanımına açıldı.

Neden önemli ve uygulama alanları:

Bu dizilim verileri bağcılık araştırmalarında temel bir kaynak sağlıyor. Sultani Çekirdeksiz kuru üzüm üretimi ve ihracatında, Red Globe ise bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeriyle öne çıkıyor. Genom bilgileri, verim ve kalite unsurlarının yanı sıra bitkilerin kuraklık stresi ve çevresel koşullara verdiği tepkilerin moleküler düzeyde incelenmesine imkan tanıyacak.

Ayrıca elde edilen veriler, özellikle Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan renkleşme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik nedenlerinin araştırılmasına fırsat verecek. Uzun vadede bu bilgiler, hastalıklara daha dayanıklı, su kısıtına toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş çeşitlerin ıslah çalışmalarında kullanılabilecek veri tabanlarının oluşmasını destekleyecek.

Sonraki adımlar ve sınırlamalar:

Araştırma ekibi, elde edilen genom verilerinin ayrıntılı analizine yönelik bilimsel makale çalışmalarını sürdürüyor. Ekip, dizilim verilerinin tek başına doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığını; istenen ıslah hedeflerine ulaşmak için ek genetik çalışmalar, ıslah programları ve saha denemelerinin gerektiğini vurguluyor.

NCBI GenBank'ta erişime açılan bu veriler, ulusal ve uluslararası iş birliklerini kolaylaştırarak Türkiye menşeli bu iki üzüm çeşidi üzerine yapılacak moleküler çalışmaların ilerlemesine zemin hazırlayacak.

PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE DİLŞAT YEĞENOĞLU, AÇIKLAMALARDA BULUNDU