Okul hazırlığında göz sağlığı da öncelik olmalı

Okula hazırlıkta göz muayenesi neden şart:

Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü ve Optisyenlik Ana Bilim Dalı Öğr. Gör. İlkay Altunsoy, çocukların görme sorunlarını her zaman ifade edemeyebileceğine dikkat çekerek, okula başlamadan önce göz sağlığının değerlendirilmesinin önemini vurguladı. Altunsoy, "Çocuk her zaman ‘iyi göremiyorum’ demez. Bu nedenle okul hazırlığı yalnızca çantayı değil, göz sağlığı kontrolünü de içermelidir" dedi.

Erken değerlendirme gereken durumlar:

Altunsoy, bazı çocukların daha erken ve kapsamlı değerlendirmeye ihtiyaç duyabileceğini belirterek aile öyküsüne ve doğum koşullarına dikkat çekti. Ailede miyopi, yüksek kırma kusuru, şaşılık veya göz tembelliği öyküsü olması; çocuğun prematüre doğması, gelişimsel gecikme yaşaması ya da göz sağlığını etkileyebilecek sistemik bir hastalığının bulunması durumunda daha erken muayene öneriliyor.

Belirtiler ve öğretmen-aile işbirliği:

Okula başlayan çocuklarda bazı davranış ve alışkanlıklar görme sorunlarının işareti olabilir. Tahtaya yaklaşma, televizyona ya da kitaba çok yakın bakma, gözlerini kısarak bakma, bir gözü kapatma veya eliyle örtme, başını sürekli bir tarafa eğme, okurken satır atlama ya da okuduğu yeri sık sık kaybetme, yakın çalışmada çabuk yorulma; sık göz ovuşturma veya normalden fazla kırpma, baş ağrısı, göz yorgunluğu veya bulanık görme, gözlerde kayma, kızarıklık, sulanma veya ışık hassasiyeti ile derslere ilginin ya da akademik performansın açıklanamayan biçimde azalması dikkate alınması gereken belirtiler arasındadır. Altunsoy, öğretmenlerin gözlemlerinin önemli olduğuna işaret ederek, "Bazı çocukların tahtayı görememesi, okumaktan kaçınması veya derse ilgisinin azalması yanlışlıkla dikkat eksikliği ya da isteksizlik olarak değerlendirilebilir. Oysa altta yatan neden görme problemi olabilir" uyarısını yaptı.

Ekran kullanımı ve önlemler:

Okul döneminde uzun süre kesintisiz yakın çalışma ve ekran kullanımından kaçınılması gerekiyor. Altunsoy, okuma ve ekran mesafesinin yaklaşık 30 santimetreden az olmaması gerektiğini söyleyerek, çocuklarda uygulaması kolay bir yöntem olarak 20-20-20 kuralını önerdi: "Her 20 dakikada bir, 20 saniye süreyle yaklaşık 20 feet, yani 6 metre uzağa bakılması sağlanabilir." Ayrıca gün içinde mümkün olduğunca açık havada vakit geçirmenin miyopi gelişme riskini azaltmada destekleyici olduğu, yeterli aydınlatma, ekran parlaklığının ortam ışığına göre ayarlanması ve spor sırasında uygun koruyucu gözlük kullanılmasının önemli olduğu vurgulandı.

Gözlük kullanımı ve takip:

Altunsoy, reçete edilen gözlüğün çocuk tarafından hekimin önerdiği süre ve şekilde kullanılmasının gerektiğini belirtti. Gözlük kullanmanın göz numarasını artıracağı veya gözleri gözlüğe alıştıracağı düşüncesi doğru değildir; aksine reçeteye uyulmaması özellikle göz tembelliği riski bulunan çocuklarda görsel gelişimi olumsuz etkileyebilir. Çocuğun gözlüğe alışmasının birkaç gün veya birkaç hafta sürebileceğini söyleyen Altunsoy, ailelerin bu süreçte olumlu ve teşvik edici bir tutum sergilemesinin önemini vurguladı. Sürekli gözlüğünü çıkarması, gözlüğün üzerinden bakması, baş ağrısı yaşaması veya gözlüğü takmak istememesi durumunda çerçevenin uyumu ve reçetenin yeniden kontrol edilmesi gerektiğini ifade etti.

Altunsoy, görme taramasının olası bir sorunu saptamada ilk adım olduğunu; ancak bunun kapsamlı bir göz muayenesinin yerini tutmadığını belirterek, tarama sonucu yönlendirilen çocuğun gerçekten göz muayenesine ulaştırılması ve gerekli tedavinin takip edilmesinin sürecin en önemli aşamalarından biri olduğunu söyledi. Çocukluk döneminde fark edilmeyen görme sorunlarının yalnızca görme keskinliğini değil, okuma hızını, dikkat süresini, el-göz koordinasyonunu, akademik başarıyı ve çocuğun özgüvenini de etkileyebileceğine dikkat çekti.

Altunsoy sözlerini şu ifadelerle tamamladı: "Çocuk her zaman ‘iyi göremiyorum’ demez. Bazen tahtaya yaklaşır, bazen okumaktan kaçınır, bazen de ders başarısı düşer. Bu nedenle okul hazırlığı yalnızca çantayı ve kırtasiye malzemelerini değil, göz sağlığı kontrolünü de içermelidir. Çocuk gözlüğü de yalnızca bir aksesuar değil; sağlıklı görsel gelişimin ve eğitim hayatının önemli bir parçasıdır."

ÖĞR. GÖR. İLKAY ALTUNSOY