UZZK'den rekolte uyarısı ve çözüm çağrısı:
Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, 2026/27 sezonunda zeytin rekoltesinin tarihi bir seviyeye ulaşmasının beklendiğini ancak bunun pratikte bütün üretime dönüşmeyebileceğini açıkladı. Tan, öngörülen rakamlar gerçekleşse bile sahada kalan ürünler ve fiyat-maliyet dengesizliğinin zeytinyağı üretimini ciddi biçimde tehdit ettiğini vurguladı.
beklenen rekolte ve ekonomik tablo:
UZZK verilerine göre 2026/27 sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin ton ile tarihteki en yüksek seviyeye ulaşması öngörülüyor. Bu rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılması, kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesi bekleniyor. Bu seviyelerle Türkiye, zeytinyağında İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise yeniden birinciliğe yükselebilir.
Buna karşın üretim maliyetleri ile alım fiyatları arasındaki uçurum üreticide kaygı yaratıyor. Tan, bir kilogram zeytin üretim maliyetinin ortalama 50-70 lira, zeytinyağının ise 240-280 lira bandında olduğunu, ancak piyasadaki alım fiyatlarının sıradan zeytin için kilogram başına 20-35 lira, zeytinyağı içinse 170-200 lira seviyelerinde kaldığını belirtti. Bu farkın hasat heyecanını gölgelediğini ifade etti.
toplanamama riski ve randıman sorunu:
Tan, sahadaki lojistik ve maliyet kaynaklı sorunlara dikkat çekti. Yaklaşık yüzde 30-40 oranında yere dökülen dip zeytin ile engebeli arazilerde ve seyrek tutumlu ağaçlardaki ürünlerin hasat edilememesi riski bulunduğunu söyledi. Ayrıca zeytinyağı randımanlarında normalde beklenen 1/5 oranının bu yıl 1/6-1/10 bandına gerilediğini belirterek, bu faktörlerin fiili zeytinyağı rekoltesini düşüreceğini vurguladı.
Tan, toplanamayan ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde rekoltenin %30 ila %50 daha düşük gerçekleşebileceği uyarısında bulundu ve tarihi rekor beklentisinin tersine bir "yok yılı" etkisi yaratabileceğini söyledi.
riskleri fırsata çevirme önerileri:
UZZK Başkanı, ortaya çıkan risklerin dönüştürülebilir olduğunu ve iç tüketimin artırılmasıyla ülkeye önemli düzeyde döviz girdisi sağlanabileceğini belirterek öncelikli tedbirleri şöyle sıraladı:
Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde destek: Üreticinin maliyetini karşılayacak şekilde zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 sent/avro fark ödemesi yapılması.
ihracat iadesi uygulamalarının yeniden hayata geçirilmesi: Dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogram arası ambalajlı ihracatlar için daha önce olduğu gibi ton başına 100, 300 ve 750 dolar düzeyinde ihracat iadesi verilmesi.
stoklama ve piyasa regülasyonu: İspanya modeline benzer şekilde fiyatların maliyetin altına düşmesi halinde kooperatifler aracılığıyla belirli miktarda stoklama desteği sağlanarak piyasanın regüle edilmesi.
AB kontenjanlarının gözden geçirilmesi: AB'ye gümrük ve vergiden muaf ihracat kontenjanının yalnızca 100 ton seviyesinde olduğuna, Tunus'a ise 56 bin 400 ton kontenjan uygulandığına dikkat çekilerek, Türkiye'nin kontenjanının en az Tunus düzeyine çıkarılmasının sağlanması.
devlet destekli pazarlama ve takas mekanizmaları: Devlet eliyle, ikili ticari ilişkilerin güçlü olduğu Türki cumhuriyetler ve benzeri ülkelere zeytinyağı satışı yapılması veya mal değişimi (takas) mekanizmalarının işletilmesi.
iç tüketimin artırılması için kamu bilgilendirmesi: İç tüketimi yükseltmek amacıyla hükümet tarafından zeytinyağı ve sofralık zeytinin sağlığa faydalarını anlatan kamu spotları hazırlanarak toplumun bilgilendirilmesi önerildi.
Dr. Mustafa Tan, bu tedbirlerin birlikte uygulanması halinde ortaya çıkabilecek arz fazlası, toplanamama ve fiyat baskısı risklerinin fırsata çevrilebileceğini, üreticinin korunarak hem iç pazarın güçlendirileceğini hem de ihracat gelirlerinin artırılabileceğini belirtti.
ULUSAL ZEYTİN VE ZEYTİNYAĞI KONSEYİ (UZZK) YÖNETİM KURULU BAŞKANI DR. MUSTAFA TAN
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!