alışverişin yeni hesabı: zaman, bütçe ve efor

alışveriş alışkanlıkları artık süre, maliyet ve efor hesabı üzerine kurulu

Getir ve Veri Enstitüsü iş birliğiyle Türkiye genelinde 18 yaş ve üzeri 1.320 kişiyle gerçekleştirilen Market Alışverişi ve Zaman Algısı Araştırması, haftalık market alışverişinin sadece mağazada geçirilen süre değil; hazırlık, taşıma ve yerleştirme süreçleriyle birlikte değerlendirildiğinde önemli bir zaman ve maliyet yükü doğurduğunu ortaya koydu. Araştırma, tüketicinin tercihlerini belirlerken ürün fiyatının yanı sıra zamana, ulaşıma ve harcanan efora da dikkat ettiğini gösteriyor.

zaman ve maliyet verileri:

Araştırmaya göre haftalık ya da daha kapsamlı bir market alışverişi için hazırlıktan ürünlerin eve yerleştirilmesine kadar geçen ortalama süre 111 dakika. Çocuklarla yapılan alışverişlerde bu süre ortalamada 181 dakikaye kadar çıkıyor. Haftada bir kez alışveriş yapıldığı varsayıldığında, bu ortalama süre yıllık bazda en az 96 saat'e (yaklaşık 4 gün) denk geliyor.

Katılımcıların bildirdiği ortalama gidiş-geliş maliyeti 249 TL. Bu tutar aynı sıklıkla tekrarlandığında yıllık ulaşım maliyeti yaklaşık 12.950 TL olarak hesaplanıyor. Bu sonuçlar, market tercihlerinde yalnızca fiyatın değil, ulaşım, paket taşıma, bekleme ve planlama gibi ek unsurların da etkili olduğunu doğruluyor.

tüketici davranışı ve online kanalın yükselişi:

Araştırma, katılımcıların %52'sinin online market veya hızlı teslimat kanalını kullandığını gösteriyor. Online kanalı tercih eden kullanıcıların motivasyon dağılımı ise şöyle: %44 kampanya ve fiyat avantajı, %32 zaman veya imkân eksikliği, %30 üşengeçlik ve %29 ağır/hacimli ürün tercihleri. Online kanal, kolaylıkta %49, zaman tasarrufunda %48 ve kampanya/fiyat karşılaştırmada %43 ile öne çıkıyor.

Ayrıca online alışverişin payı arttıkça kullanım motivasyonu değişiyor: Aylık harcamasının dörtte birini online yapanlarda kampanya önceliği %58 olurken, harcamasının neredeyse tamamını online yapanlarda bu oran %28'e geriliyor. Araştırma, online alışveriş payı arttıkça bu kanalı her alışverişte rutin olarak kullananların oranının 32 kat arttığını belirtiyor.

Batuhan Gültakan, Getir CEO'su, araştırma sonuçlarına ilişkin şunları dile getirdi: "Getir, 2015’te dünyada bir ilki Türkiye’den başlatarak market ürünlerini dakikalar içinde kullanıcılarıyla buluşturan yeni bir model olarak kuruldu. Veri Enstitüsü’yle yaptığımız araştırma, bugün kullanıcının hızlı teslimatın yanında bütçesini korumak, alışverişini daha kolay planlamak ve daha az efor harcamak istediğini gösteriyor. Lojistik altyapımızla fiziksel yükü, teknoloji ve yapay zekâ uygulamalarımızla planlama ve karar verme yükünü azaltıyoruz. Bunu yaparken seçimi ve kontrolü kullanıcıda bırakıyoruz."

kolaylık artık yalnızca mesafe ve hız değil:

Fiziksel mağaza alışverişinde kullanıcıların en çok zorlandığı unsurlar %40 ile sıcak hava, %38 ile ağır ürünler, %36 ile kalabalık ve %26 ile ürünleri taşımak olarak sıralanıyor. Alışverişi yorucu bulanların oranı kadınlarda %46, erkeklerde %36 olarak gözleniyor. Bu bulgular, kolaylık kriterinin sadece marketin yakınlığı veya teslimat hızıyla sınırlı kalmadığını; toplam eforun da değerlendirmede belirleyici olduğunu gösteriyor.

Veri Enstitüsü Yönetim Kurulu Başkanı Bekir Ağırdır değerlendirmesinde, "Araştırma, market alışverişinde kolaylık kavramının değiştiğini gösteriyor. Tüketici sadece markete daha hızlı ulaşmak değil, alışverişe ayırdığı zamanı, fiziksel eforu ve bütçesini daha iyi yönetmek istiyor. Seçme hakkını korurken taşıma, bekleme ve planlama gibi işleri azaltmayı önemsiyor. Online ve fiziksel kanallar da bu beklenti doğrultusunda birlikte şekilleniyor" dedi.

Araştırma, alışveriş sürecinin markete gidilmeden önce evde başladığını da gösteriyor: Katılımcıların %47'si evdeki eksikleri, %43'ü fiyat/kampanya kontrollerini, %43'ü ise evdekilerin ihtiyaçlarını sorduğunu belirtiyor. Düzenli listeler hazırlayanların oranı %37 seviyesinde.

Getir, bu planlama sürecine cevap olarak "Alışveriş Listem" ile fotoğraf ya da metin halindeki listeyi sepete dönüştürme, "Hazır Sepet" ile geçmiş alışverişlere dayalı öneriler sunma ve kişiselleştirilmiş kampanyalarla arama/karşılaştırma süresini kısaltma gibi özellikler sunuyor.

yapay zekâ beklentileri ve tercihlerin geleceği:

Kullanıcılar yapay zekâdan beklentilerini de net biçimde ortaya koyuyor: %47 daha iyi fiyat veya kampanya bulmasını, %37 ihtiyaca uygun öneriler sunmasını, %29 zaman kazandırmasını bekliyor. Katılımcıların %40'ı ise kararın kullanıcıda kalmasını önemli buluyor. Yapay zekâ destekli özelliklerde bütçeye uygun alternatif ürün sunulması %44 ile ilk sırada, bunu sepete uygun kampanya veya ürün önerisi %36 ve unutulan ürünlerin hatırlatılması %30 takip ediyor.

Gültakan bu konuyla ilgili olarak, "Kampanyalar online marketi denemede güçlü bir etken. Kullanım derinleştikçe zaman, kolaylık ve kişiselleştirilmiş deneyim daha belirleyici hale geliyor. Kalıcı kullanım için zaman, bütçe ve kolaylık dengesini birlikte kurmak gerekiyor" ve ayrıca "Tüketici yapay zekâdan bütçesine, zamanına ve ihtiyacına somut katkı bekliyor. Son kararın ise kendisinde kalmasını istiyor. Biz de teknolojiyi kullanıcının kararlarını daha kolay vermesini sağlayan, sepetini bütçesi, ihtiyaçları ve tercihleri doğrultusunda şekillendirmesine yardımcı olan bir akıllı asistana dönüştürüyoruz. Vizyonumuz, güçlü lojistik altyapıyla fiziksel eforu, yapay zekâ ve kişiselleştirmeyle karar ve planlama eforunu azaltan bir deneyim kurmak" diye konuştu.

Sonuç olarak araştırma, tüketicinin market alışverişinde artık yalnızca ürüne değil, o ürünü edinme sürecine dair tüm maliyetleri ve eforu göz önünde bulundurduğunu; online pazar yerlerinin ve yapay zekâ destekli araçların tercihleri şekillendirmede belirleyici rol oynadığını ortaya koyuyor. Ayrıca, eğer alışveriş süresi yarıya inerse katılımcıların %26'sı kazanılan zamanı dinlenmeye ayıracağını, %19'u sevdikleriyle vakit geçireceğini ve %18'i kişisel bakıma yönlendireceğini belirtiyor; bu da zaman tasarrufunun doğrudan yaşam kalitesine katkısını işaret ediyor.

GETİR CEO'SU BATUHAN GÜLTAKAN (SOLDA) VE VERİ ENSTİTÜSÜ YÖNETİM KURULU BAŞKANI BEKİR AĞIRDIR (SAĞDA)