Çeltik kavuzundan çevreci gübreye: KBÜ'lü akademisyenin TÜBİTAK destekli çalışması

Projenin hedefi ve yürütücüsü:

Karabük Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. İrem Okman Koçoğlu, tarımsal atık olan çeltik kavuzunun katma değerli gübre materyallerine dönüştürülmesine odaklanan bir TÜBİTAK 1001 destekli projede araştırmacı olarak görev alıyor. Projenin yürütücülüğünü Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Hanife Akça üstleniyor.

Çalışmanın temel yaklaşımı:

Projede, çeltik kavuzundaki yüksek orandaki silisyum ham madde olarak kullanılacak. Amaç, bu silisyumu yüksek sıcaklıklarda yakma gerektirmeden kimyasal işlemlerle bitkilerin yararlanabileceği forma dönüştürmek ve böylece çevresel yükü azaltan, bitki beslemede kullanılabilir materyaller elde etmek.

İki aşamalı bir gübre geliştirme stratejisi izlenecek. Birinci aşamada biyojenik silisyum, fosfor ve azot içeren bileşenlerle birleştirilerek alternatif bir taban gübresi tasarlanacak. İkinci aşamada ise silisyum esaslı gözenekli bir materyalle üre gübresinin kaplanması yoluyla yavaş salımlı üst gübre üretimi hedefleniyor.

Uygulama, değerlendirme ve Koçoğlu'nun rolü:

Geliştirilecek materyallerin bitkilerin besin elementlerinden yararlanma etkinliği ile özellikle kuru tarım şartlarında azot kayıplarını azaltma potansiyeli araştırılacak. Bu kapsamda iki yıl süreyle tarla denemeleri yürütülecek ve çalışmada geliştirilen gübrelerin buğday bitkisinin gelişimi ve tane verimi başta olmak üzere toprak özellikleri, bitkilerin besin elementlerinden yararlanma durumu ve ekonomik uygulanabilirlik değerlendirilecek.

Proje kapsamında Koçoğlu, gübrelerin üretimi ve karakterizasyonuna yönelik çalışmalara katkı sağlayacak; geliştirilen materyallerin fizikokimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve bitki beslemedeki uygulanabilirliklerinin araştırılması onun sorumlulukları arasında yer alıyor.

Beklenen kazanımlar:

Projenin, çeltik kavuzu gibi tarımsal atıkların yeniden değerlendirilmesi, alternatif gübreleme materyallerinin geliştirilmesi ve kaynakların daha verimli kullanılmasına bilimsel katkı sağlaması bekleniyor. Elde edilecek verilerin, gübre kullanım etkinliğinin artırılması ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik sürdürülebilir tarım uygulamalarına katkıda bulunması hedefleniyor.

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ (KBÜ) AKADEMİSYENİ DOÇ. DR. İREM OKMAN KOÇOĞLU, TARIMSAL ATIK ÇELTİK KAVUZUNDAN ALTERNATİF GÜBRELER GELİŞTİRİLMESİNİ AMAÇLAYAN TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU (TÜBİTAK) 1001 DESTEKLİ PROJEDE ARAŞTIRMACI OLARAK GÖREV ALIYOR.