Geri dönüşün simgesi: Sorkun çömlekleri yeniden mutfaklarda

Sorkun’un kızıl toprağıyla mutfaklara dönüş

Eskişehir’in Mihalıççık ilçesine bağlı Sorkun köyünün toprağından yapılan geleneksel el yapımı çömlekler, doğal yaşama dönüş eğilimiyle tekrardan rağbet görüyor. Hamamyolu Caddesi’nde dükkan işleten 43 yaşındaki Zeynep Toprak, müşterilerinin artık çelik ve teflon kaplar yerine toprak kapları tercih ettiğini, bu yönelimin sağlıklı beslenme bilincindeki artışla doğrudan ilişkili olduğunu aktarıyor.

Hazırlık ve sır süreci:

Toprağın hazırlanma ve çömlek haline gelme süreci zahmetli ve iki ana yöntemi içeriyor: el yapımı ve makine yapımı. Toprak basımı aşaması ortalama 1 ila 1,5 saat sürüyor. Mihalıççık tarafında, toprağın yaklaşık 40-45 metre altından çıkarılan özel kil üretimde kullanılıyor; üreticiler bunun için hem 'sır' hem de 'kızıl' ifadelerini kullanıyor. Ürün şekil aldıktan sonra 1-2 saat kurutulup üzerine bu kızıl madde sürülüyor; bu işlem çömleğin rengini ve dayanıklılığını belirgin şekilde etkiliyor. İyice kuruyan çömlekler 600 ile 1000 derece arasındaki sıcaklıklarda ya da doğrudan odun ateşinde pişiriliyor.

Yağlama ve kullanım hazırlığı:

Pişirme sonrasında uygulanan yağlama, kullanım ömrünü uzatan kritik bir adım. Toprak kapların iç yüzeyi, evde yapılan pratik işlemlerle doğal bir sır tabakasına kavuşturuluyor; iç kısmı Ayçiçek yağı ile yağlandıktan sonra normal ev fırınında yaklaşık 10 dakika ısıtma öneriliyor. Bu işlem gözenekleri kapatarak çömleği sızdırmaz hale getiriyor ve çatlama ile kırılma riskini azaltıyor.

Mevsim etkisi ve üretim takvimi:

Üretimde hava koşulları belirleyici. Yazın güneşli günlerde ürünler 3-4 saat içinde hızlı kururken, kış aylarında dışarıda kurutma mümkün olmadığından sobalı veya odun ateşli kapalı alanlar tercih ediliyor. Kış şartlarında bir çömleğin hazır hale gelmesi ortalama 4 günü bulurken, tüm aşamaların tamamlanması 1 haftaya kadar uzayabiliyor. Zanaatin hassasiyeti, toprağın ideal sertliğe ulaşmasında; çok ince veya çok kalın olmaması üretimin en kritik noktası olarak öne çıkıyor.

Toprak kapların pişirdiği yemeğe kattığı doğal lezzet ve uzun ömürlülük, sadece yerel halkı değil yurtdışında yaşayan gurbetçileri de çekiyor. Toprak kaplarda pişen yemeklerin tadı ve nostaljik bağlar, dükkâna gelen müşterilerden olumlu dönüşler alınmasına yol açıyor; hazırlanan çömlekler hem ocakta hem fırında uzun yıllar kullanılabilecek dayanıklılığa sahip olarak tanımlanıyor.

ESKİŞEHİR’İN MİHALIÇÇIK İLÇESİNE BAĞLI SORKUN KÖYÜNÜN ÜNLÜ TOPRAĞINDAN ÜRETİLEN GELENEKSEL EL YAPIMI ÇÖMLEKLER, DOĞAL YAŞAMA DÖNÜŞ TRENDİYLE BİRLİKTE YENİDEN MUTFAKLARIN BAŞKÖŞESİNDEKİ YERİNİ ALDI.