Litvanya’da anayasa değişikliği nükleer caydırıcılık tartışmasını ilerletti

gelişme:

Litvanya Parlamentosu, anayasanın ülke topraklarında nükleer silah bulundurulmasını ve yabancı askeri üs kurulmasını yasaklayan 137. maddede değişiklik öngören teklifi ilk oylamada kabul etti. Teklif, ilk turda 106 evet, 18 hayır ve 6 çekimser oy aldı.

Değişikliğin yürürlüğe girebilmesi için teklifin ikinci ve nihai oylamadan da geçmesi gerekiyor; Seimas’ın toplam 141 üyesinden en az 94 üyenin onayı şart bulunuyor. Parlamento Başkanı Juozas Olekas, nihai oylamanın planlandığı tarihin 12 Ocak olduğunu açıkladı.

parlamentonun oylaması:

İki aşamalı oylama süreci, anayasanın temel hükümlerinde yapılacak değişiklikler için öngörülen usule uygundur. İlk oylamadaki dağılım, önerinin Meclis içindeki desteğinin güçlü olduğunu gösterse de ikinci oylama için daha yüksek bir çoğunluk gerekecek; bu da kararın nihai biçimini belirleyecek ana etken olacak.

siyasilerin açıklamaları:

Oylama öncesi konuşan Juozas Olekas, yasağın kaldırılmasının Baltık ülkesinin dayanıklılığını ve caydırıcılık kapasitesini güçlendireceğini söyledi ve bunun AB ve NATO ülkeleri arasındaki hukuki farklılığı da ortadan kaldıracağını belirtti. Olekas, "Daha güçlü bir destek sağlanmasını güvence altına alacağız" ifadelerini kullandı.

Muhalefet içinden de destek geldi; Anavatan Birliği-Litvanyalı Hristiyan Demokratlar (TS-LKD) Partisi lideri Laurynas Kasciunas, "Mevcut kısıtlamalar nedeniyle NATO’nun nükleer caydırıcılık planlarına tam olarak dahil olamıyoruz. Nükleer caydırıcılık ise caydırıcılığın tacı olduğu için, bu kararın stratejik önemi bulunuyor" dedi.

Savunma Bakanı Robertas Kaunas ise teklifin Rusya’nın eylemlerine bir cevap olduğunu vurguladı: "Rusya’nın saldırılarına cevap veriyoruz. Eğer Rusya, Ukrayna’daki savaşı başlatmasaydı muhtemelen bugün bunları konuşuyor olmayacaktık". Kaunas, ülkenin güvenliğini sağlamak için tüm enstrümanlara ihtiyaç bulunduğunu kaydetti.

itirazlar, referandum çağrısı ve uluslararası tepkiler:

En güçlü itiraz, muhalefetteki Nemunas Şafağı Partisi’nden geldi; partinin 14 üyesi "hayır" oyu kullanırken, iki üye çekimser kaldı. Partiden Aidas Gedvilas, parlamentonun böylesine köklü bir değişiklik yapmaya yetkili olamayacağını savunarak referandum çağrısında bulundu: "Bu anayasa hükmü konusunda elbette alternatifler mevcut ve bunu, referandum yoluyla çözebiliriz" dedi.

Basında yer alan haberlere göre, ABD’nin Haziran başında Avrupa’daki bazı NATO ülkelerine nükleer silah konuşlandırmayı değerlendirdiği yönünde haberler çıktı. Litvanya Başbakanı Mindaugas Sinkevicius ise bugün yaptığı açıklamada, ABD’nin ülkede kalıcı bir askeri üs kurmayı kabul etmesi halinde masrafları karşılamaya hazır olduklarını bildirdi.

Kremlin Sarayı ise eylül başında Litvanya’ya yönelik bir uyarıda bulunmuş; Moskova, Litvanya’nın NATO müttefiklerine nükleer silah konuşlandırma izni vermesi halinde ülkenin Rusya için hedef haline gelebileceğini belirtmişti. Bu söylem, değişiklik tartışmasının bölgesel güvenlik bağlamında algılanmasına etki ediyor.

Parlamento içindeki ilk onayın ardından süreç, siyasi tartışma ve olası kamuoyunun tepkisiyle şekillenecek. İkinci oylama öncesi partiler arası pazarlıklar ve referandum çağrıları, kararın nihai yönünü belirlemede belirleyici olacak.

Litvanya Parlamentosu, ülke topraklarında nükleer silah bulundurulmasını yasaklayan anayasa hükmünün kaldırılmasına yönelik değişikliği ilk oylamada kabul etti. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için ikinci oylamadan da geçmesi gerekiyor.