Okul dönemi hareketi eğitim sürecinin parçası olmalı
Biruni Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Safa Heybet, yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla çocukların günlük hareket düzeyinde düşüş riski bulunduğunu belirtiyor. Ders programları, servis yolculukları, ödevler ve ekran başında geçirilen süreler çocukları uzun süre hareketsiz bırakabiliyor. Heybet, çocuğun hareket etmesinin eğitimden eksilen zaman olarak değil, sağlıklı büyüme ve kaliteli öğrenme için zorunlu bir bileşen olarak görülmesi gerektiğini söylüyor.
WHO önerisi ve hareketin kapsamı:
Heybet, Dünya Sağlık Örgütünün 5-17 yaş arasındaki çocuk ve gençler için gün içinde ortalama en az 60 dakika orta veya yüksek şiddette fiziksel aktivite önerdiğini hatırlatıyor. Bu hareketin yalnızca spor salonunda yapılan egzersizlerle sınırlı olmadığını; yürümek, koşmak, bisiklete binmek, hareketli oyunlar oynamak, beden eğitimi dersine aktif katılmak ve teneffüslerde hareket etmenin de bu sürece dahil olduğunu vurguluyor. Önemli olan, hareketin "günün doğal akışına" yerleşmesi ve toplam günlük aktivitenin göz önünde bulundurulmasıdır.
Spor yapmak hareketsizliği telafi etmiyor:
Heybet, çocuğun bir etkinlik veya antrenmana katılıyor olmasının günün geri kalanında uzun süre oturmasının önüne geçmediğine dikkat çekiyor. Bir çocuğun akşam antrenmana gitmesi, günün büyük bölümünü sınıfta, serviste veya ekran başında hareketsiz geçirmesini telafi etmeyebilir. Bu nedenle değerlendirme sadece spor yapılan süreye değil, günün toplam hareket miktarına ve hareketsiz kalınan sürelere dayanmalıdır.
Teneffüsler ve okul ortamı hareketi destekleyebilir:
Okullar doğru planlandığında çocukların günlük fiziksel aktivitesine önemli katkı sağlayabilir. Heybet, teneffüslerin, beden eğitimi derslerinin, okul bahçesindeki oyunların, sınıflar arası hareketin ve uygun şartlarda okula yürüyerek gidip gelmenin önemine işaret ediyor. Yapılan araştırmalarda ilkokul çocuklarının yalnızca teneffüslerde bile gün içinde yaklaşık 10-12 dakika hareketli aktivite yaptıkları gösteriliyor; tek başına kısa görünen bu sürenin gün boyunca birikerek anlamlı katkı sağladığını belirtiyor.
Kısa hareket molaları ve dikkat:
Sınıf içinde yapılan kısa hareket molalarının da giderek daha fazla araştırma konusu olduğuna değinen Heybet, dersler arasına eklenen birkaç dakikalık ayağa kalkma, gerinme, yürüme veya basit hareketlerin dikkati destekleyebileceğini belirtiyor. Heybet, Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan ve çok sayıda çalışmayı bir araya getiren çalışmanın, ders içerisine yerleştirilen kısa hareket molalarının çocukların dikkatini ve bazı zihinsel becerilerini destekleyebildiğini gösterdiğini söylüyor. Özellikle yaklaşık 5-15 dakika süren etkinliklerin olumlu sonuçlarla ilişkilendirildiği, ancak her sınıf ve her çocuk için tek bir ideal sürenin belirlenemediği vurgulanıyor.
Veliler, öğretmenler ve okul çevresi sorumluluğu:
Veliler ve öğretmenlerin "Çocuk hareket ederse dersten geri kalır mı?" kaygısına Heybet şu yanıtı veriyor: mevcut araştırmalarda kısa hareket molalarının akademik başarıyı olumsuz etkilediğine dair güçlü bir kanıt yok. Bazı çalışmalarda hareket sonrası çocukların derse daha iyi odaklandıkları, sınıf içi davranışların olumlu yönde değiştiği ve zaman zaman akademik başarılarda küçük olumlu etkiler görüldüğü bildiriliyor. Bu nedenle hareket için ayrılan kısa sürelerin eğitimin kaybı değil, öğrenmeye hazırlayıcı bir yenilenme olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Okula yürüyerek veya bisikletle gitmenin günlük harekete katkı sağladığını ifade eden Heybet, bu sorumluluğun yalnızca ailelere yüklenmemesi gerektiğini vurguluyor. Kaldırım durumu, trafik güvenliği, ev-okul mesafesi ve çevrenin yürümeye uygunluğu gibi faktörler ailelerin tercihlerini doğrudan etkiliyor. İstanbul'da yapılan araştırmalarda da okul çevresi özellikleri ile çocukların aktif ulaşım tercihleri arasında ilişki gözlendiği kaydediliyor.
Heybet son olarak, okul bahçelerinin çocukların güvenli şekilde koşup oynayabileceği biçimde düzenlenmesinin ve öğretmen-veli iş birliğiyle teneffüslerin ve beden eğitimi saatlerinin etkin kullanılması gerektiğinin altını çiziyor. Hareketin, ders sürecinden kaybedilen zaman olarak değil, çocuğun fiziksel ve zihinsel olarak derse hazırlanmasını sağlayan temel bir unsur olarak görülmesi gerektiğini belirtiyor.
BİRUNİ ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRETİM ÜYESİ, FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON UZMANI DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFA HEYBET
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!