Regülatif sandbox'larda şeffaflık ve hukuki dayanak öne çıktı

İSTKA raporu öne çıkanlar:

İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA), yenilikçi teknolojilerin kontrollü ortamlarda test edilmesini sağlayan mekanizmaları irdeleyen Regülatif Sandbox Mekanizmaları: Uluslararası Örnekler ve Türk Hukuku Kapsamında Uygulanabilirlik Önerileri başlıklı raporu yayımladı. Raporda yapay zekâ, blockchain, açık bankacılık ve sağlık teknolojileri gibi alanlarda ortaya çıkan yeni ürün, hizmet ve iş modellerinin mevcut düzenlemelerle uyumu ele alınıyor ve Türkiye için uygulanabilir öneriler sunuluyor.

Regülatif sandbox'ların işlevi ve riskleri:

Raporda regülatif sandbox'lar, yenilikçi ürün ve hizmetlerin düzenleyici kurumların gözetiminde, sınırlı ve kontrollü ortamlarda test edilmesini sağlayan mekanizmalar olarak tanımlanıyor. Bu süreçler girişimlerin ürünlerini tam piyasaya sürmeden önce test etmesine olanak verirken, düzenleyici kurumların yeni teknolojilerin yaratabileceği riskleri gerçek vakalar üzerinden gözlemleme ve düzenleme ihtiyaçlarını erken tespit etme imkânı sunduğu vurgulanıyor. Ancak rapor, sandbox uygulamalarının regülasyonsuz alanlar olmadığını, geçici, sınırlı ve kontrollü test süreçleri olması gerektiğini özellikle belirtiyor.

Uluslararası örnekler ve tematik yaklaşımlar:

Çalışmada Birleşik Krallık, Singapur, Avustralya ile Avrupa Birliği örnekleri detaylı şekilde incelendi. Uluslararası uygulamalardan hareketle Türkiye için ilk aşamada genel kapsamlı modeller yerine sektör odaklı tematik sandbox'lar öneriliyor. Raporda fintek, sağlık teknolojileri, enerji teknolojileri ile yapay zekâ ve veri koruma alanlarına yönelik somut model önerileri geliştirildiği bildiriliyor.

Başarı için hukuki ve kurumsal gereklilikler:

Rapor, regülatif sandbox'ların inovasyonu destekleme, düzenleyici öğrenmeyi hızlandırma ve belirsizlikleri azaltma potansiyeline dikkat çekerken, rekabetin bozulması, tüketici zararları ve düzenleyici standartların zayıflaması gibi risklerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyor. Bu nedenle sandbox mekanizmalarının açık kriterlere dayalı, şeffaf, ölçülü ve güçlü koruma tedbirleriyle desteklenmiş şekilde tasarlanması önem taşıyor.

Taşkent'in değerlendirmesi:

İstanbul Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Sekreteri Dr. Ziya Taşkent, teknolojik dönüşümün hızının düzenleyici yaklaşımların yeniden ele alınmasını gerektirdiğini belirtti. Taşkent, amacın girişimciler için daha öngörülebilir bir düzenleyici ortam oluşturmak, düzenleyici kurumların mevcut yasal düzenlemelerin yeni teknolojiler karşısında işlevselliğini erken aşamada tespit edebilmesini sağlamak ve inovasyon ile girişimciliğin önündeki lüzumsuz engelleri azaltarak İstanbul'un teknoloji ekosistemini güçlendirmek olduğunu ifade etti.

Çalışma süreci ve erişim:

İSTKA koordinasyonunda Öncel, Aydın, Uygun Avukatlık Ortaklığı tarafından hazırlanan raporda kapsamlı bir literatür taraması yapıldı, 20'den fazla paydaşla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirildi ve ekosistem aktörlerinin katılımıyla tematik odak toplantıları düzenlendi. Raporun önerilerinin düzenleyici kurumlar, girişimler, yatırımcılar ve politika yapıcılar için pratik bir yol haritası sunması amaçlanıyor. Rapora İstanbul Kalkınma Ajansı'nın internet sitesi üzerinden ulaşılabiliyor: www.istka.org.tr

İSTANBUL KALKINMA AJANSI (İSTKA), YENİLİKÇİ TEKNOLOJİLERİN KONTROLLÜ VE SINIRLI BİR ORTAMDA TEST EDİLMESİNE İMKAN SAĞLAYAN REGÜLATİF SANDBOX MEKANİZMALARINI ELE ALAN "REGÜLATİF SANDBOX MEKANİZMALARI: ULUSLARARASI ÖRNEKLER VE TÜRK HUKUKU KAPSAMINDA UYGULANABİLİRLİK ÖNERİLERİ" BAŞLIKLI RAPORU YAYIMLADI.