Zonguldak'ta taşkömüründen nadir toprak elementi araştırması başlıyor
Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ile Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) arasında imzalanan protokol kapsamında, Zonguldak'ta taşkömürü ve yıkama atıklarından nadir toprak elementi elde edilmesine yönelik AR-GE çalışmaları planlanıyor.
Amaç ve kapsam
Geçtiğimiz aylarda imzalandığı belirtilen protokol, ileri teknoloji ürünlerinde kullanılan nadir toprak elementlerinin kömürün bünyesi ve atıklarında araştırılmasını kapsıyor. Projenin, bölgeye ekonomik katkı sağlaması ve atıkların değerlendirilmesine imkân tanıması hedefleniyor.
Uzman değerlendirmesi
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serdar Yılmaz, protokolün önemine dikkat çekti. Yılmaz, AR-GE çalışmasının özellikle ikincil kaynakların araştırılması açısından değerli olduğunu belirterek şunları söyledi:
'Özellikle ikincil kaynaklar dediğimiz kaynakların araştırılması söz konusu. 'Kömürün bünyesinde veya atıklarında bir nadir toprak elementleri bulabilir miyiz?' çerçevesinde AR-GE çalışmasına yönelik proje imzalandığını biliyoruz. İnşallah bu tür şeyler bulunursa bölgeye de katma değer sunacaktır diye düşünüyorum. Aynı zamanda atıkların değerlendirilmesi açısından da bu konuyu önemsiyorum.'
Yılmaz, dünyada başta ABD ve Çin olmak üzere birçok ülkenin nadir toprak elementleri üzerinde çalıştığını; Türkiye'de ise ETİ Maden, TENMARK ve MTA aracılığıyla araştırmalar yürütüldüğünü vurguladı. Yılmaz, kömür kaynaklarında ve atıklarında yapılacak çalışmalarla ilgili teknik değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:
'Kömürün kendi bünyesinde olabilir. Kömürün atıklarında ve kül birleşiklerinde olabilir. Bununla beraber cevher hazırlama dediğimiz atıklarında ve uçucu kül dediğimiz, kömür yandıktan sonra oluşan ince toz kalıntıların da araştırılmasına gerek vardır diye düşünüyorum. Kömürün direkt bünyesine vardır demek de biraz soru işareti. Bunun biraz araştırılması gerekiyor. 'Kömürü yakalım, bunun külüne bakalım' demek de doğru bir yaklaşım değil. Ancak bunun belli bir araştırmadan geçmesi gerekir. Laboratuvar ölçekli araştırmaların yapılması ve yavaş yakılması lazım. Daha sonra ortaya belli bir kalıntının ortaya çıkması lazım ve bunların analiz edilmesi gerekiyor. Diğer tarafta da 'şist' dediğimiz kömürün killi yapılarında da bakılması gerekiyor. Çünkü birinci yataklarda genel olarak killi yapılara sahibiz. Buralarda aranmaz ama TENMAK ve TTK arasında ikincil yataklar dediğimiz bölgeler söz konusu. Buralara, atıklara ve kömürün kendi bünyesine bakılacaktır.'
Projenin ilerleyen aşamalarında laboratuvar ölçeğinde analizler ve yakma-deneyleri ile elde edilecek kalıntıların incelenmesi planlanıyor. Elde edilecek bulgular, bölgedeki madencilik uygulamaları ve atık yönetimi için yol gösterici olacak.
ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ (BEUN) MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. SERDAR YILMAZ, SÖZ KONUSU PROTOKOLÜN DEĞERLİ OLDUĞUNA DİKKAT ÇEKTİ.
