Çocuğun Değeri Karne Notuyla Ölçülmemeli
Sömestr tatilinin yaklaşmasıyla birlikte çocuklar ve gençlerde tatil heyecanı artarken birçok ailede karne stresi de gündeme geliyor. Bazıları için sömestr dinlenme ve eğlence demekken, bazı çocuklar için sınav ve not baskısının ardından aileyle yüzleşme sürecine dönüşebiliyor.
Uzman Uyarısı
Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, ortaokul ve lise çağındaki çocuklarda karne döneminin kaygı, özgüven kaybı ve değersizlik duyguları gibi uzun vadeli psikolojik sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekiyor.
"Çocuğunuzun karnesini başka çocukların karneleri ile kıyaslamayın." Başakgil, "Yaşıtlarıyla karşılaştırmak, arkadaşlarının daha başarılı olduğunun vurgulanması ve başarısızlıkla suçlanmak; çocukta kaygı, yetersizlik, özgüven eksikliği ve değersizlik duygularına yol açar." diyor. Karne değerlendirilirken öncelikle olumlu yönlere odaklanılmalı ve çocuğun kendini ifade etmesine fırsat verilmeli; suçlayıcı bir dilden kaçınılmalıdır.
Ebeveynlere Pratik Öneriler
Sömestr tatili, başarısız olunan dersler için kriz değil, telafi ve destek süreci olarak görülmelidir. Başakgil, çocuğa yönelik yargılayıcı ifadelerden kaçınılmasını; bunun yerine birlikte nedenlerin yapıcı bir dille ele alınmasını öneriyor.
'Sen tembelsin, yaramazsın, bu gidişle sınıfı geçemezsin' gibi ifadeler çocukta "Ben hiçbir işe yaramıyorum" algısı oluşturur, kaygıyı artırır ve özgüveni zedeler. Bir alanda başarısızlık gösteren çocuklarda durum, ilgi alanları ve ihtiyaç duyulan destek üzerinden değerlendirilmeli.
Başakgil geçmiş yıllarda karne dönemlerinde yaşanan üzücü olaylara dikkat çekerek uyarıyor: "Kırık notlar; yoğun kaygı, cezalandırılma korkusu ve değersizlik duygusuyla birleştiğinde, çocuğu kendine zarar verici davranışlara sürükleyebilir. Kötü not nedeniyle çocuğun spor ve sosyal faaliyetlerini kısıtlamak, sürece değil yalnızca sonuca odaklanmak, ilk olarak düşük notları gündeme getirmek, kötü not getirdi diye sevgiyi, ilgiyi ve şefkati geri çekmek, mesafeli ve soğuk davranmakyanlıştır. Öncelik her zaman tatlı sözlerle takdir olmalı. Maddi ödülün değeri değil, sembolik anlamı önemlidir. Özellikle ilkokul çağındaki çocuklar için kitaplar, boya kalemleri, basit oyuncaklar, doğa gezileri, müze ve sinema etkinlikleri daha sağlıklı ödüllerdir. Bilgisayar, cep telefonu, çok pahalı hediyeler ya da evcil hayvan gibi seçeneklerin karne hediyesi olarak tercih edilmesi çok doğru olmayacaktır" dedi.
Sonuç olarak karne, çocuğun tüm değeri olarak görülmemeli; olumlu yönlere odaklanma, duygularını dinleme ve gereken desteği sağlama öncelikli yaklaşım olmalıdır. Böylece sömestr dönemi hem dinlenme hem de gelişim için fırsata dönüşebilir.
ÇOCUK VE ERGEN PSİKOLOĞU BUSE BAŞAKGİL, "ÇOCUKLARIN DEĞERİ KARNE NOTU İLE BELİRLENMEMELİ"
