Akran baskısının gölgesinde: çocuklarda şiddete yönelişin nedenleri ve önlemler

Öne çıkan olay ve uzman uyarısı:

Özel Medline Adana Hastanesi Uzman Psikolog Fulda Karaçiçek, son dönemde okullarda artan şiddet vakalarının ardından çocuklarda şiddet eğilimini tetikleyen etmenlere dikkat çekti. Geçtiğimiz eğitim öğretim döneminde Kahramanmaraş’ta bir çocuğun okula düzenlediği saldırıda 10-11 öğrencinin hayatını kaybetmesi, konuyu aile, okul ve toplum düzeyinde yeniden gündeme taşıdı.

Karaçiçek, çocukların eve, okula, sosyal çevreye ve özellikle dijital dünyaya maruz kaldıkları davranışların onların tepkilerini şekillendirdiğini vurguladı. Bu çerçevede, tek başına cezalandırmanın çözüm olmadığı; davranışların altında yatan ihtiyaçların anlaşılması gerektiğini söyledi.

Şiddete yönelten faktörler:

Uzman, çocukların duygularını kontrol etmeyi ve ifade etmeyi öğrenememesinin en önemli risk faktörlerinden biri olduğunu belirtti. Karaçiçek, "Çocuk duygusunu ifade etmeyi öğrenemediğinde vurmayı, tehdit etmeyi ve hakaret etmeyi bir çözüm yolu olarak benimseyebiliyor" diyerek, öfke, hayal kırıklığı ve kıskançlık gibi duygularla başa çıkamamanın doğrudan davranışa yansıdığını aktardı.

Bir diğer belirleyici unsurun ise akran baskısı olduğunu söyledi: "Bazı çocuklar güçlü görünmek, dışlanmamak veya arkadaş grubuna kabul görmek için şiddet içeren davranışlara yönelebiliyor." Ayrıca Karaçiçek, dijital dünyada erken yaşta maruz kalınan şiddet içeriklerinin şiddetin normalleşmesine ve duyarsızlaşmaya yol açtığını kaydetti.

Aile ve okul için öneriler:

Karaçiçek, ailelerin çocuklarında şiddet eğilimi olup olmadığını davranışlar üzerinden gözlemleyebileceğini belirtti; aile içinde şiddetin bulunmasının veya çocuğun geçmişte travmatik olaylar yaşamasının etkili olabileceğine dikkat çekti. Öğretmenlerin ve okul yönetiminin yakından gözlem yapmasının, bu değerlendirmede aileler için önemli bir kaynak olduğunu vurguladı.

Uzman, çözüm önerilerini şu şekilde özetledi: şiddeti gören veya uygulayan çocuğun davranışlarının altında yatan ihtiyaçları anlamak, aile-okul iş birliğini güçlendirmek ve yalnızca cezadan kaçınmak. "Şiddet uygulayan çocukların davranışlarının altındaki ihtiyaçları anlamamız gerekiyor. Aile, okul ve toplumun birlikte hareket etmesi çok önemli" dedi.

Karaçiçek, toplumdaki önyargılara da değinerek ailelere çağrıda bulundu: "Çocuk şiddete meyilli olduğunu gösterdiği anda aileler lütfen terapiye ya da psikiyatriye götürmekten korkmasınlar. Çünkü bizim toplumumuzda sicile işlenir ya da farklı sorunlar çıkar diye bu konulardan uzak kalıyorlar. Ancak bu durum daha büyük riskler oluşturuyor."

Sonuç olarak, uzmanın mesajı net: şiddet belirtileri gözlemlendiğinde erken müdahale, uzman desteği ve okul-aile koordinasyonu şiddetin önlenmesinde belirleyici rol oynuyor.

ÖZEL MEDLİNE ADANA HASTANESİ UZMAN PSİKOLOG FULDA KARAÇİÇEK