Hatay'da damlarda kuruyan karakılçık: kazanlarda kaynayan kışlık bulgur geleneği

Hasat ve ilk işlemler:

Hatay'ın verimli topraklarında yetiştirilen karakılçık buğdayı, ilçede yaz dönemi hasadının ardından geleneksel yöntemlerle işleniyor. Geçtiğimiz temmuz ayında gerçekleştirilen hasatta çiftçiler, biçerdöver ve patoz işlemiyle sap ve taneleri birbirinden ayırdı. Saplarından ayrılan buğday taneleri önce yıkanıyor, ardından odun ateşinde hazırlanan kazanlarda kaynatma işlemine alınıyor.

Kazanlarda kaynatma ve damda kurutma:

Köylüler, kaynatma aşamasını titizlikle yürütüyor; kazanın dibinin tutmaması ve tanelerin yanmaması için su ilave ediliyor. Buğday tanelerinin açılması için ortalama üç saat pişirilmesi gerektiğini söyleyen üreticiler, pişen ürünleri daha sonra dam adı verilen çatı ve üst alanlara sererek kurutmaya bırakıyor. Kurutma süresi hakkında çiftçiler farklı gözlemler aktarıyor: bazılarına göre damda yaklaşık bir gün yeterliyken, diğerleri kuruma süresinin yaklşık üç gün sürdüğünü belirtiyor. Kurumasının ardından bulgur makineden geçirilerek öğütülüp çuvallanıyor ve geleneksel saklama alanı olan 'ambar evi'ne kaldırılıyor.

Gelenek, aile ve kış hazırlığı:

Yayladağı ilçesi Şenköy Mahallesi sakinleri bu yöntemi nesiller boyu sürdürüyor. Çiftçiler, evlerinin kışlık gıda ihtiyacını karşılamak için her yıl aynı titizlikle ekim, biçim, yıkama, kaynatma ve kurutma aşamalarını uyguluyor. Durmuş Çağırır, üretimin verimli geçtiğini belirterek 'Yıllık yiyeceğimiz karakılçık bulgurumuz çok şükür bu sene de verimli oldu' diyor ve emeğin karşılığını almak için şükrettiklerini ekliyor.

Mustafa Çağırır ise uyguladıkları yöntemin atalarından gördükleri pratikleri yansıttığını vurguluyor: 'Bulguru dedelerimizden ve atalarımızdan gördüğümüz yöntemle yapıyoruz ve bu geleneği halen devam ettiriyoruz.' Üreticiler, kaynatma, damda kurutma ve makineden geçirme adımlarını anlatarak bu sürecin kış aylarında kullanılacak bulgur üretimi için zorunlu olduğunu belirtiyorlar.

Hazırlanan karakılçık bulgur, aile sofralarında pilavdan oruğa, köfte çeşitlerinden birçok yöresel yemeğe kadar kullanılıyor. Şenköy'deki üreticiler bu geleneği yaşatarak hem kışlık ihtiyacını karşılıyor hem de bölgenin kültürel mirasını sürdürmüş oluyor.

DURMUŞ ÇAĞIRIR