Kastamonu'da coğrafi işaretli üryani eriği hasadı başladı

Kastamonu'da hasat başladı

Sadece Kastamonu il merkezi ile Daday ilçesinde yetişen ve coğrafi işaret belgesiyle tescillenen üryani eriği (ala) için hasat sezonu açıldı. Osmanlı mutfağından geleneksel tariflere kadar pek çok kullanım alanı bulunan bu endemik meyve, içerdiği yüksek antioksidan miktarı ve zengin vitamin-mineral profiliyle dikkat çekiyor.

hasat ve işleme yöntemi:

Üryani eriğinin olgunlaşması ve toplanması, üreticilerin anlattığına göre özenli bir süreç gerektiriyor. Öncelikle ağaçtan toplanan erikler sıcak suya, ardından soğuk suya sokularak kabuklarından ayrılıyor; bunun kökeni meyvenin halk arasındaki adı üryani ile ilişkilendiriliyor. Soyulan erikler çam veya gürgen tahtalarına serilerek yaklaşık 15 gün kurutuluyor. Nemli hava ve çiseli günler kurutma sürecini aksatabildiği için işlem yakından takip ediliyor. Kurutma sonrası ürünlerin raf ömrü 2-3 yıl olarak bildiriliyor.

Üryani eriği taze tüketilebildiği gibi, kabuğu soyulup kurutularak da saklanabiliyor. Kurutulmuş üryaniden pestil, hoşaf ve eğşi (içecek) gibi geleneksel ürünler hazırlanıyor. Üreticiler ayrıca erik kabuklarını da değerlendirmek üzere kurutup analiz ettiriyor; kabuklardan çay üretimi mümkün olup olmadığı araştırılıyor.

sağlık özellikleri ve bilimsel veriler:

Üryani eriği, magnezyum, potasyum, demir ve B grubu vitaminler bakımından zengin olmasıyla biliniyor. Ayrıca içerdiği flavonoidler nedeniyle antioksidan etki gösteriyor ve düşük şeker içeriği sayesinde diyabet veya obezite sorunu olanların da tüketmesine uygun bulunuyor.

Kastamonu Üniversitesi akademisyenlerinin yürüttüğü çalışmalarda üryani eriğinin kanserle mücadelede direnci artırabileceğine dair bulgular elde edildi. Deneylerde kanserojen madde enjekte edilen balıkların bir kısmına üryani eriği verildi ve eriği yiyen balıklarda kanserojen maddeye karşı direnç geliştiği raporlandı; bu çalışmanın uluslararası yayınlandığı belirtildi.

yerel üreticilerin deneyimleri:

Üreticiler üryani eriğini hem ekonomik hem de kültürel açıdan değerli görüyor. Harita Yüksek Mühendisi ve üretici Feza Tiryaki, üryani erğinin sindirim sistemine çok faydalı olduğunu, kan dolaşımını desteklediğini ve insanı rahatlatıcı etkileri bulunduğunu söylüyor. Tiryaki ayrıca ürünün Daday menşeili olduğunu, coğrafi işaretin Daday Belediyesi tarafından alındığını ve Kastamonu dışındaki yetiştirme imkânının bulunmadığını vurguluyor.

Diğer üreticiler de bu yıl verimin iyi olduğunu, son birkaç yılda yaşanan düşüşün ardından yeniden ürün aldıklarını belirtiyor. Eylül ayında başlayan toplayıp işleme süreciyle pestil, kurutulmuş ürün ve çay gibi çeşitli üretimler yapılıyor; üreticiler talebin arzı aştığını ve daha fazla üretimin değerlendirilebileceğini ifade ediyor.

Üryani eriği hem geleneksel mutfaklarda hem de sağlığa yönelik kullanımlarda ön plana çıkıyor; üreticiler kabukların analizlerini bekliyor ve yeni değerlendirme yollarıyla ürünün ekonomik değerinin artmasını hedefliyor.

SADECE KASTAMONU'DA YETİŞEN OSMANLI MUTFAĞININ DA VAZGEÇİLMEZ MEYVELERİNDEN COĞRAFİ İŞARET BELGELİ ENDEMİK BİTKİ TÜRÜ OLARAK KABUL EDİLEN ÜRYANİ (ALA) ERİĞİNİN HASADINA BAŞLANDI.