Şehitlerin bahçeleri: Evliyafakı'da 105 yıllık hatırlama

Evliyafakı'da tarihin izleri

Ankara'nın Haymana ilçesinde yer alan Evliyafakı köyü, Sakarya Meydan Muharebesi'nin yaşandığı topraklarda 105 yıldır şehit mezarlarıyla iç içe bir hayat sürüyor. 23 Ağustos 1921'de başlayan muharebede köy, cephe hattının kritik noktalarından biri oldu ve 22 gün 22 gece süren çatışmalara sahne oldu.

Köy halkından edinilen bilgilere göre savaş sırasında Evliyafakı'dan cepheye giden birçok asker şehit düştü; köy avlularında ve bahçelerinde çok sayıda mezar bulunuyor. Yerel kaynaklar, köyde 600'e yakın şehidin yattığını belirtiyor.

Köylülerin anıları:

Evliyafakılı olmaktan gurur duyduğunu söyleyen ve evinin avlusunda şehit mezarı bulunan Ekrem Koçak, 'Biz onların sayesinde şu anda ayakta duruyoruz. Mekanları cennet olsun, nur içinde yatsınlar. Şehitlerimizi isteseler de vermeyiz. Rahmetli babam da öyle söyledi ve vermedi. Devlet zamanında istedi. Babam, "Şehitlerimiz bizi koruyor, biz onları koruyoruz. Biz kimseye vermeyiz, biz kendimiz onlara bakarız." dedi. Annem devamlı şehitlerle konuşuyor. Rüyasında konuşuyor, gece konuşuyor, sabah konuşuyor. Annemin rüyasına ne olursa olsun geliyorlar, başka kimsenin rüyasına gelmiyorlar' dedi.

Tarihsel önemi ve beklentiler:

Evliyafakı Mahallesi muhtarı Kemal Karaduman, köyün Atatürk'ün birçok anısıyla bağlı olduğunu belirterek, 'Şehitlerimizle gurur duyuyoruz. Çünkü onlar bizim için canlarını verdi. Şu anda burada yatan şehitlerimiz bizim için savaştılar. Ben tek başıma burada bir şeyler yapmaya çalışıyorum. İlgilenen olmuyor. Bu savaş, İkiztepe’de başladı. Yunanlılar, 22 gün-22 gece bu köyde kaldılar. Vücut vücuda çarpışmalar olmuş. Bu köy, savaşıyla anılan bir köydür.' sözlerini aktardı. Karaduman, Atatürk'ün ifade ettiği 'Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır' sözünün bu topraklarla ilişkilendirildiğini ve yılda çok sayıda ziyaretçinin geldiğini belirtti; bu yıl yaklaşık yirmi Yunan ziyaretçinin köyü ziyaret ettiğini söyledi.

Haymana Belediye Başkanı Levent Koç ise bölgenin ulusal tarih içindeki önemine dikkat çekerek, 'Türk ordusunun Viyana’dan sonraki 238 yıllık geri çekilişinin bittiği topraklardayız. 22 gün 22 gece, dünyanın en uzun meydan muharebesinin yaşandığı topraklardayız. Ankara’ya Başkent sıfatını kazandıran topraklardayız.' ifadelerini kullandı. Koç, Sakarya'nın hak ettiği ehemmiyeti yeterince bulmadığını savunarak, Haymana'yı tarih turizmiyle ön plana çıkarma ve cephe canlandırmalarıyla bölgenin anlatımını güçlendirme hedeflerini anlattı.

Evliyafakı köyünde şehit mezarlarının günlük hayatın bir parçası olduğu, köylülerin tarlada ve bahçede çalışırken mezarlara sıkça rastladığı ve şehitlere duyulan saygının kuşaklar boyunca aktarıldığı vurgulanıyor. Köy sakinlerinin anlatıları, bölgenin hem yerel hafıza hem de ulusal tarih açısından taşıdığı değeri ve korunma gerekliliğini ortaya koyuyor.

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ’NİN İZLERİNİ TAŞIYAN ANKARA’NIN HAYMANA İLÇESİNDE BULUNAN EVLİYAFAKI KÖYÜ, 105 YILDIR ŞEHİTLERLE İÇ İÇE YAŞIYOR.