USDA: geçen yılın donu Antep fıstığı üretiminde etkisini sürdürüyor

USDA raporu: rekolte beklentisi ve var yılı değerlendirmesi

ABD Tarım Bakanlığı (USDA) Dış Tarım Servisi (FAS) tarafından yayımlanan küresel tarım raporu, Türkiye'nin 2026/27 pazarlama yılı Antep fıstığı rekoltesinin yaklaşık 130 bin ton olmasının beklendiğini bildiriyor. Bu, raporda belirtilene göre önceki yıla kıyasla yüzde 10’a yakın bir artışa işaret ediyor.

Raporda ayrıca bu sezonun bir "var yılı" olarak kabul edildiği, ancak beklenen rekoltenin geçmişteki var yıllarındaki düzeylerle karşılaştırıldığında yüksek kalmadığı vurgulanıyor. Uzmanlar, bu sınırlı artışta 2024/25 dönemindeki rekordur rekoltenin ardından gelen don olaylarının ağaçlarda hâlâ etkili olmasının rol oynadığına dikkat çekiyor.

iklim faktörleri, yağış ve hasat süreci:

FAS değerlendirmesi, Türkiye'de Antep fıstığı üretiminin büyük ölçüde yağmura dayalı olduğunu ve 2025 kışı ile 2026 ilkbaharında birçok bölgede, özellikle Güneydoğu Anadolu mevkiinde, tatmin edici yağışların kaydedildiğini aktarıyor. Raporda, Temmuz ve ağustos aylarının mevsim normallerine göre daha serin geçmesinin hasadı 1 ila 3 hafta geciktirdiği; buna karşılık yeraltı su seviyelerini yükselten yağışların önümüzdeki sezonun rekoltesine olumlu katkı sağlayacağının öngörüldüğü ifade ediliyor.

Buna karşın 2024/25'teki rekor üretim ve geçen yılki don hasarının ağaçlarda bıraktığı etki ile bazı bölgelerde bahar döneminde gözlenen dolu yağışı, rekolte artışının sınırlı kalmasında etkili oldu.

piyasa, üretim yapısı ve stok tahminleri:

TÜİK verilerine göre pazarlama yılı başında meyve veren ağaç sayısı yüzde 2 artışla 63,5 milyon, meyve vermeyen genç ağaç sayısı ise yüzde 42 artışla 38,3 milyon olarak kaydedildi. Bölgesel yatırımların Gaziantep, Şanlıurfa, Siirt ve Diyarbakır'da sürdüğü, üreticilerin daha az dönemsellik gösteren Siirt çeşidine yöneldiği bildirildi.

Piyasaya ilişkin değerlendirmede iç tüketimin 2026/27 pazarlama yılında yüzde 15 azalarak 140 bin ton seviyesine gerileyeceği, bunun arkasında iç piyasada yükselen fiyatlar ve tatlı ürünlerindeki maliyet artışlarının bulunduğu belirtildi. Raporda, Ağustos 2026 itibarıyla Türk lirası bazında perakende fiyatların geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 50 yükseldiği bilgisi yer aldı.

USDA FAS tahminleri ihracatın 40 bin ton seviyesinde, ithalatın ise işleme ve re-export amaçlı 50 bin ton civarında gerçekleşeceğini gösteriyor. Yıl sonu devir stoklarının 165 bin ton düzeyinde olması bekleniyor.

Raporun sonuçları, kısa vadede yağışların olumlu etkileri ve üretimdeki yapısal değişimlerin (ör. çeşit tercihi) izlenmesi gerektiğini; uzun vadede ise geçen yılki donun etkilerinin ağaç verimliliği üzerinden rekolteyi şekillendirmeye devam edeceğini ortaya koyuyor.

ANTEP FISTIĞI (ARŞİV)