Başkan Çandır Kasım Tarım-GFE’yi değerlendirdi
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Kasım ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.
Genel değerlendirme
Çandır, Tarım-GFE’nin Kasım ayında aylık %1.84 olarak gerçekleştiğini belirterek, bu rakamın endeksin izlendiği 2015 yılından itibaren Kasım ayları ortalaması (2.14) değerinin %15 altında olduğunu söyledi. Buna rağmen söz konusu artışın son 10 yılın en yüksek dördüncü Kasım ayı artışı olduğunu vurguladı.
Yıllık bazda Tarım-GFE %34.24 olarak ilan edildi; bu oran son 10 yılın Kasım ayları ortalaması (33.49) üzerine çıkarak yine son 10 yılın en yüksek dördüncü Kasım artışı ve 2025 için en yüksek ikinci değer olmuştur. Çandır, “Tarımsal girdi fiyatları; 10 yıllık Kasım ortalamalarına göre aylıkta ortalama altı, yıllıkta ise ortalama üstü artış göstermiştir” değerlendirmesini yaptı.
Aylık ve yıllık alt kalem hareketleri
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde genel artış aylık %1.96, yıllık %35.49 olarak açıklandı; Çandır bu rakamların Kasım ayları itibarıyla 2021’den sonraki en yüksek seviyeler olduğunu belirtti.
Kasım ayı alt kalemlerinde aylık artışlar şöyle gerçekleşti: tohum %1.66, enerji %4.51, gübre %1.39, ilaç %1.14, veteriner hizmetleri %0.44, yem %1.64 ve diğer kalemler %0.68.
Yıllık bazda alt kalemlerdeki artışlar ise şu şekilde ilan edildi: tohum %37.99, enerji %26.95, gübre %46.09, ilaç %19.38, veteriner hizmetleri %65.49, yem %34.58 ve diğer kalemler %40.09. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık %1.10 ve yıllık %27.01 artış kaydedildi.
ÜFE, TÜFE ve tüketici gıda enflasyonu
Tarım üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) Kasım ayında aylık %1.56 düşüş gösterdi; Çandır bu değerin 10 yıllık Kasım ortalaması (2.58) seviyesinin ciddi oranda altında olduğunu ifade etti. Yıllık Tarım-ÜFE ise %31.45 ile 10 yıllık ortalamanın (26.34) üzerinde gerçekleştiğini aktardı.
Yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) Kasım’da aylık %1.02 ve yıllık %31.19 artarken, yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık %0.84, yıllık %27.23 olarak ilan edildi. Üretici düzeyindeki gıda kalemi aylık %0.20, yıllık %27.44 artış gösterdi; Çandır, bunun tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha düşük seyrettiğini gösterdiğini belirtti.
Tüketici enflasyonu (TÜFE) Kasım ayında aylık %0.87, yıllık %31.07 artış kaydetti. Çandır, son 20 yıllık Kasım ortalamalarının aylıkta %1.25 ve yıllıkta %18.54 olduğunu hatırlatarak manşet enflasyonun halen yüksek seyrettiğine dikkat çekti; Kasım ayında ilk kez aylık TÜFE’nin ortalama TÜFE’nin altında ilan edildiğini aktardı.
Tüketici tarafında gıda enflasyonu Kasım’da aylık -%0.69 düşüş, yıllık %27.44 artış gösterdi. İşlenmemiş gıda enflasyonu aylık -%3.33, yıllık %19.42 olurken, yaş meyve-sebze enflasyonu aylık -%6.09, yıllık %8.03 olarak kaydedildi. Çandır bu veri setindeki bu yeni görünümün, tüketicinin maruz kaldığı enflasyonun üreticinin yaşadığı yıllık enflasyonun altında kaldığını ve bunun sürdürülemez olduğunu vurguladı.
ANTALYA TİCARET BORSASI (ATB) VE ANTALYA TARIM KONSEYİ (ATAK) YÖNETİM KURULU BAŞKANI ALİ ÇANDIR
