MİT, Arabistanlı Lawrence raporunu erişime açtı
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), özel koleksiyonunda yer alan ve 23 Eylül 1929 tarihli olduğu belirtilen Arabistanlı Lawrence hakkındaki raporu 'Özel Koleksiyon' kapsamında kamuoyuna sundu.
Raporun içeriği ve muhatapları
Söz konusu rapor, dönemin istihbarat teşkilatı Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) tarafından Büyük Erkan-ı Harbiyye Reisliği, Dahiliye ve Hariciye Vekaletlerine gönderilmek üzere hazırlanmış. Raporda Arabistanlı Lawrence’in Mısır, Suriye ve Irak’ta farklı kıyafet ve isimlerle faaliyet yürüttüğüne ilişkin bilgiler yer alıyor. Belgede, Lawrence’in asker kıyafetiyle çekilmiş bir fotoğrafı da bulunuyor.
Rapordan seçme bölüm
Kahire’deki Mason kulübüne Suriye ve Filistin’den gelen mevsuk ve teyit edilmiş malumatı ikinci maddede arz eylerim. İngiliz entelicens servis şeflerinden meşhur casus Miralay Lavrens’in bundan iki ay mukaddem Mısır’da şeyh Aptullah namı müstearile bir müddet bulunduktan sonra Suriye ve Irak’a geçtiği ve geçen ağustos ayı zarfında ansızın Kudüs’e geldiği ve elyevm Sudan’ın Hartum şehrinde bulunduğu anlaşılmıştır. Lavrens’in, Kudüs’te bulunduğu müddet zarfında bazen Müslüman hocası kıyafetinde ve şeyh Aptullah namile ve bazen de Amerikalı Musevi hahamı şeklinde ve Yakos İskinazi namile (buraki şerif-ağlama duvarı) civarına gelerek bu civarda bulunan Müslüman ve Yahudilere ayrı ayrı vakıtlarda zehirli telkınatta bulunarak heyecan getirdiği ve bugünkü Filistin kıtalini ihzar ettiği mevsuku kelam birçok zevatın ifadesiyle teyit edilmiştir. Gerek entelicens servis merkezi ve gerek emperiyalist teşkilat resi karda bulunan amele fırkasının siyasetinden memnun değillerdir. Makdonalt’ın Mısır’dan sonra Filistin’e bir istiklal bahşetmek tasavvurunu mevkii tatbika koymadan Filistin’de bir ihtilal çıkartılarak istiklale layık olmadıkları maksadı istihdaf edilmiştir. Lavrens’in Sudan mıntakasına azimet etmiş olması keyfiyetinin de pek ziyade şayanı dikkat maksatlar ve esrarengiz tertibat ile alakadar olduğu temin edilmektedir. Binaenaleyh entelicens servis teşkilatı bu itilaf projesinin Mısır milletine arz edildiği bu sıralarda Mısır’da karışıklıklar ihdat edip Mısır’ın henüz bu lütfa layık olmadığı isbat edilecek ve bu suretle İngiliz parlamentosunda Makdonalt kabinesini zaif bir mevkie düşürerek evvelce olduğu veçhile Mısır’ın sinesine bağdaş kurup oturacaktır. Mısır’da karışıklıklar ihdas ve tertip için en iyi vasat şimdiki halde Sudan’dır. Sudan’da halihazırda yalnız İngiliz idaresi ve emperiyalist amalile meşbu İngiliz idare adamları ve Sudan’ın daimi bir surette Mısır’la ittisalı bulunduğundan Sudan’da Mısır için pek emin olarak bir suikastın ihzarı ve talim edilmiş ajanların Mısır’a ithal edilip menfi propagandalar ve tahribat yapılması pek basit bir keyfiyettir.
Belgenin önemi
Yayımlanan belge, dönemin istihbarat yaklaşımını ve Arabistanlı Lawrence’in bölgedeki faaliyetlerinin Cumhuriyet döneminde de takibe alındığını gösteriyor. MİT’in Özel Koleksiyon üzerinden erişime açılan bu tür tarihi dokümanlar, hem akademik araştırmalara hem de kamuoyunun tarihi olayları yeniden değerlendirmesine imkân sunuyor.
MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI (MİT), ÖZEL KOLEKSİYONUNDA YER ALAN "ARABİSTANLI LAWRENCE" HAKKINDA GÖRÜŞ BİLDİREN RAPORU İÇEREN BELGELERİN BİR BÖLÜMÜNÜ PAYLAŞTI.
