Asırlık Hacı Hasan Ağa Camii 17 yıldır herkes için erişilebilir hale geldi

Asırlık Hacı Hasan Ağa Camii 17 yıldır herkes için erişilebilir hale geldi

Eskişehir Odunpazarı Alanönü Mahallesi'nde bulunan Hacı Hasan Ağa Camii, kapısındaki 13. yüzyıla işaret eden tabela ile yerel bellekte asırlık bir yapı olarak yer alırken, resmi kayıtlara göre yapımı 19. yüzyılda tamamlandı. 2009 yılında hayırsever desteğiyle restore edilen cami, restorasyon sonrasında engelli bireylerin ibadet ve sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde yeniden tasarlandı ve yaklaşık 17 yıldır bu işlevi sürdürüyor.

Erişilebilirlik donanımları:

Caminin mimari ve teknolojik düzenlemeleri, farklı engel gruplarını bir arada düşünerek kurgulandı. Görme engelliler için yön bulmayı kolaylaştıran özel dokulu ve izli halı sistemi ile ibadet sırasında yerleşim yönlendirmesi sağlanıyor. İşitme engelliler için indüksiyon döngü (induction loop) ses sistemi kurulmuş, görüntülü projeksiyon perdesi ve hutbelerin işaret diliyle de aktarılması imkânı sunuluyor. Tekerlekli sandalye kullananlar için ise cami içinde en ön safa kadar erişim sağlayan özel zemin düzenlemesi oluşturulmuş.

Bu donanımların yanı sıra camide engelli lavaboları, abdest alma yerleri ve özel halılar gibi ögeler de yer alıyor; mimari düzenleme, oturarak ibadet edenler ile ayakta namaz kılanların aynı safta yan yana bulunabilmesini mümkün kılacak şekilde tasarlandı. Dernek temsilcileri ve mimarlar tarafından tanımlandığı üzere bu kombinasyon, dünyada benzeri az rastlanan bir uygulama örneği oluşturuyor.

Cemaat, sosyalleşme ve denetim:

Eskişehir İl Müftüsü Muharrem Gül, camilerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde denetlendiğini belirterek erişilebilir cami statüsünün belirli standartlara göre tescillendiğini vurguladı. Gül, Türkiye genelinde erişilebilir cami belgesine sahip 3 caminin olduğu ve bu üçünün de Eskişehir'de bulunduğunu, ayrıca şehirde 11 caminin 'engelsiz cami' statüsünde olduğunu açıkladı. Müftü, erişilebilirliğin yalnızca fiziksel düzenlemeyle sınırlı kalmadığını; işaret dili ve Braille kurslarıyla eğitim desteği de verildiğini ifade etti ve çalışmalarda katkısı olanlara teşekkür etti.

Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği başkanı Nebi Kılıçarslan, cami üzerine 2013 yılında doktora çalışması yaptığını ve Hacı Hasan Ağa Camii modelinin engellilerin sosyalleşmesi açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini aktarıyor. Kılıçarslan, burada geliştirilen yeni saf düzeninin görme engelli, tekerlekli sandalye kullanan ve oturarak namaz kılanların aynı safta yan yana ibadet etmesine imkân verdiğini; bu düzenin dünya çapında eşine az rastlanır olduğunu belirtiyor.

Kılıçarslan ayrıca caminin Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait olduğunu ve restorasyonun hayırsever bir kişi aracılığıyla yapıldığını hatırlatıyor. Dernek çalışmaları ve caminin düzenlemeleri sayesinde farklı mahallelerden gelen engelli cemaatin cuma namazlarında bir araya geldiği, caminin aynı zamanda sorun paylaşımı ve sosyal bağların güçlenmesi için bir merkez işlevi gördüğü ifade ediliyor.

Caminin düzenlemelerinden yararlanan cemaat üyeleri de uygulamanın günlük yaşamlarını kolaylaştırdığını aktarıyor. Tekerlekli sandalye ile ibadet eden Ahmet Helvacıoğlu, 2009'daki restorasyon sonrası camiye düzenli olarak geldiğini, abdest alma alanlarından iç mekâna kadar her şeyin engellilerin ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlendiğini ve bu sayede camide hareket etmenin kendileri için çok daha kolay olduğunu söylüyor.

Hacı Hasan Ağa Camii örneği, yerel yönetimler, vakıf idaresi, sivil toplum ve hayırsever işbirliğinin bir sonucu olarak ortaya çıkan erişilebilirlik pratiklerinin somut bir uygulaması niteliğinde. Bu model, erişilebilir cami statüsünün yalnızca bir mühendislik ya da mimari müdahale değil; aynı zamanda toplumsal katılımı destekleyen bir yaklaşım gerektirdiğini gösteriyor.

Sonuç olarak, Eskişehir'deki bu asırlık cami, fiziksel düzenlemeler ve teknolojik desteklerle engelli vatandaşların ibadet ve sosyal hayatına katılımını kolaylaştıran bir merkez haline gelmiş durumda. Hem yerel cemaat hem de yetkililer, benzer uygulamaların yaygınlaşmasının, toplumun farklı kesimlerinin dini ve sosyal yaşamda görünürlüğünü artıracağını vurguluyor.

ESKİŞEHİR’DE YER ALAN ASIRLIK HACI HASAN AĞA CAMİİ, ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK 17 YILDIR SUNDUĞU KAPSAMLI MİMARİ VE TEKNOLOJİK İMKÂNLARLA "DÜNYANIN İLK ENGELSİZ İBADETHANESİ" UNVANINI TAŞIYARAK FARK OLUŞTURUYOR.