çığdemli'nin ekmek ocağı: bir ritüelin hikâyesi

Çiğdemli'nin ekmek ocağı geleneği:

Yozgat'ın Sorgun ilçesi Çiğdemli Kasabası'nda halk arasında "ekmek ocağı" olarak anılan bir ev, nesiller boyunca askere gidecek gençlerin uğurlama ritüelinin merkezi oldu. Mekân, halk arasında Molla Ali’nin eski evi olarak biliniyor ve geleneğin kökeni 1914 yılına dayandırılıyor.

Geleneğin kökeni ve toplumsal inanç:

Anlatılara göre seferberlik döneminde kasabadan yaklaşık 80 kişi askere giderken bu evden gönderilen üç oğulun tamamı sağ salim döndü. Diğer ailelerin kayıplar yaşadığı bir dönemde bu üç kardeşin sağ salim dönmesi, evin ve ocak geleneklerinin kasaba hafızasında özel bir konuma yerleşmesine yol açtı. Zaman içinde askere gidecek gençler, uğurlanmadan önce bu evden ekmek yiyerek yola çıkmaya başladı; işlem adeta bir ritüel hâlini aldı.

Tanıklıklar ve kuşaklar arası aktarım:

Kasaba sakinlerinden 68 yaşındaki Faruk Çelik, Molla Ali’nin eski evini göstererek geleneğin nasıl devam ettiğini anlattı. Çelik, "Konuştuğumuz yer Molla Ali’nin eski evleri. Tarihe göre buradan Yemen’e gidenler, harbe gidenler sağ salim döndü. Dönmüş, onun şimdi bura ocak olarak kabul ediliyor. Evlatlar da, torunlar da aynı töreyi devam ettiriyor. Buradan her asker devresi yemek alıyor, lokma yiyor, gidiyor" dedi.

Benzer bir tanıklığı 63 yaşındaki Birol Palabıyık da paylaştı. Palabıyık, 1984 yılında askere gitmeden önce bu ocaktan ekmek yediğini ve görevini tamamlayıp kasabasına döndüğünü belirterek, geleneğin günümüzde de sürdüğünü vurguladı. "Bu ocak her kim yemek yer de giderse bir inanca göre sağ salim çıkıp buraya gelmektedir" sözleri, ritüelin bireylerde yarattığı güven duygusunu ortaya koyuyor.

Araştırmacı bakışı ve tarihsel bağlam:

Araştırmacı yazar Osman Karaca da Yozgat çevresindeki çalışmalarında Çiğdemli'nin ekmek ocağı geleneğinin izlerine rastladığını anlattı. Karaca, bir gazinin hayatını araştırırken kasaba halkının kendisine bu ocaktan söz ettiğini, geleneğin 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı dönemlerine dek uzandığını belirtti. Karaca, örnek vererek Kore'ye giden askerlerin de sağ salim döndüğünü, terör döneminde de kasabadan şehit verilmediğini söyledi ve geleneğin ritüel hâline gelişini aktardı.

Çiğdemli'de süregelen bu uygulama, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde bir güven ve umut kaynağı olarak tanımlanıyor. Kasaba sakinleri, kuşaklar boyu aktarılan bu töreyle asker uğurlamalarını sürdürürken, ritüelin sembolik anlamı kasaba belleğinde canlı tutuluyor.

YOZGAT'IN SORGUN İLÇESİNE BAĞLI ÇİĞDEMLİ KASABASI'NDA, GEÇMİŞTE SAVAŞLARA GİDEN ASKERLERİN SAĞ SALİM DÖNDÜĞÜNE İLİŞKİN ANLATILARLA ANILAN "EKMEK OCAĞI" GELENEĞİ YILLARDIR YAŞATILIYOR.