Denizle evlenen gelenek: Çeşme'nin nişan balığı kültür sofrasında yeniden canlandı

nişan balığı geleneği sahnede:

İkincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamındaki Kültür Sofrası etkinliğinde, Çeşme'nin evlilik ritüellerinden biri olan nişan balığı geleneksel bir mizansende katılımcılarla paylaşıldı. Etkinlik, Çeşme Kalesi'nde gerçekleştirildi ve geleneğin hazırlık aşamasından iki ailenin aynı sofrada buluşmasına kadar uzanan uygulamaları adım adım gösterdi.

Organizasyonu Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ile Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel üstlendi. Sunum, hem görsel öğeler hem de anlatımlarla geleneğin anlamını katılımcılara aktardı.

mizansende adımlar ve simgeler:

Mizansende oğlan evinin avladığı veya temin ettiği iri ve gösterişli bir balığın özenle hazırlandığı sahneler yer aldı. Balıklar; çipura, sinarit veya levrek gibi türlerden seçiliyor, parlak kâğıtlar ve motiflerle süsleniyor, üzerlerine gelin ve damadın baş harfleri işleniyor. Bu süsleme işlemi, balığın törene özel bir simge olarak algılanmasını sağlıyor.

Süslenen balık tepsi içinde kız evine götürülüyor; kız evi balığı pişirerek karşılık veriyor ve davet edilen aileler aynı sofrada buluşuyor. Etkinlikte ayrıca kız evinin verdiği şeker içi kurabiyesinin ritüeldeki yeri de vurgulandı. Bu karşılıklı ikramlaşma, aileler arası dayanışma ve yakınlaşma işlevi görüyor.

kültürel mirasın aktarımı ve anlamı:

Yeşim Yüksel etkinliğin amacı hakkında, geleneği bereket, dayanışma ve paylaşma duygularını görünür kılmak olarak özetledi. Yüksel, Ege Üniversitesi'nden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin yürüttüğü sözlü tarih çalışmasının ardından geleneğin gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek kuşaklara aktarılması yönünde çalışmalar yaptıklarını belirtti.

Yerel anlatılarda nişan balığı, denizden gelen rızkı ve yeni yuvanın simgesi olarak tanımlanıyor. Delikanlının kız evine sunduğu balığın bir yuva kurmaya ve geçimi sağlamaya yönelik niyetin ifadesi; kız evinin balığı pişirip ortak sofrada sunması ise birlikteliğin kabulü ve ortak hayatın başlangıcı şeklinde yorumlanıyor. Kültür Sofrası mizanseni, bu sembolik anlatıları somut sahnelemeyle bir araya getirerek geleneğin canlı tutulmasına katkı sağladı.

ÇEŞME’NİN "NİŞAN BALIĞI" GELENEĞİ KÜLTÜR SOFRASI’NDA CANLANDIRILDI