Çakırkaya Manastırı'nın güncel durumu
Gümüşhane’nin Şiran ilçesine bağlı Çakırkaya Köyü Kozağaç mevkiinde yer alan Çakırkaya Manastırı, sahip olduğu tarihi ve kültürel değere rağmen uzun yıllardır gerekli bakım ve korumadan yoksun. Kaya içine oyularak oluşturulmuş yapı, zaman içinde hem doğal aşınma hem de insan kaynaklı müdahaleler yüzünden önemli ölçüde yıprandı.
Tarih ve mimari özellikleri:
Manevi ve mimari açıdan bölgenin dikkate değer miraslarından biri olan yapı, kaynaklara göre 13. ila 15. yüzyıllar arasında tarihlendiriliyor. Yapının daha sonra 1848 yılında Piskopos Jeremias Georgiades tarafından yeniden düzenlendiği belirtiliyor. Yaklaşık 65 metre yüksekliğindeki kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulan manastırın doğal yapıyla bütünleşen görünümü, bölge halkı tarafından zaman zaman "Gümüşhane’nin Sümela’sı" olarak anılmasına neden oluyor.
Yıpranma nedenleri ve yerel anlatılar:
Çakırkaya Köyü sakini Baysal Kaya, manastır hakkında köyde anlatılan rivayetlerin yaygın olduğunu belirtiyor. Kaya'nın aktardığına göre köyde eskilerinden dinlenen hikâyelerde bölgede Rumların yaşadığı, manastırın bu dağa oyulmasında Rumların çalıştığı ve Karadeniz'in dini merkezlerinden biri olarak kullanıldığı ifade ediliyor. Bölge halkı, geçmişte yapının çok daha geniş bir düzenek içinde olduğunu, yer altında ve dağın yüzeyinde toplam 40 oda gibi bölümlerin bulunduğu rivayetini aktarıyor; ancak zaman içinde bu bölümlerin tahrip edildiği ve taşlarının çevredeki yapılar için kullanıldığı belirtiliyor.
Yerel aktarımlar ve gözlemler, manastırın yalnızca doğal süreçlerle değil, define arama faaliyetleri ve düzensiz ziyaretler nedeniyle de zarar gördüğünü ortaya koyuyor. Yapının bazı bölümlerinin tahrip edilmesi, özgün mimari öğelerin kaybolmasına yol açtı.
Koruma çalışmaları ve beklentiler:
Resmi işlemler çerçevesinde manastır için 2016 yılında tescil gerçekleştirildi; rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri de daha sonra hazırlandı. Ancak bu çalışmalara fiilen başlanmadığı ve projenin uygulanmasının geciktiği anlaşılıyor. Köy muhtarı Seyfettin Demir, bölgeye gelen ziyaretçilerin yapıya zarar verdiğini, yakınlardaki Tomara Şelalesi güzergâhı nedeniyle buraya uğrayanların sayısının fazla olduğunu ve yol ile erişim koşullarının da iyileştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Yerel halk, manastırın restore edilip profesyonel koruma çalışmalarıyla turizme kazandırılmasını öncelikli talep olarak sıralıyor. Bu talep, hem yapının gelecek nesillere aktarılması hem de Şiran ilçesinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Çakırkaya Manastırı'nın bulunduğu çevrede daha eski dönemlere ait arkeolojik buluntuların varlığı, alanın bütüncül bir koruma ve çalışma planı ile ele alınması gerektiğini gösteriyor. Mevcut rölöve ve restorasyon projelerinin hızlandırılması, yerel yönetim ve ilgili kurumlar arasında koordinasyon sağlanması halinde yapının kültür ve inanç turizmine kazandırılması mümkün görünüyor.
Sonuç olarak Çakırkaya Manastırı, tarihsel değeri ve özgün konumuyla korunmayı bekleyen bir miras niteliğinde. Hem bölge halkının beklentileri hem de kültürel miras sorumluluğu, yapının acil ve planlı bir restorasyona ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.
GÜMÜŞHANE’NİN ŞİRAN İLÇESİNE BAĞLI ÇAKIRKAYA KÖYÜ’NDE BULUNAN TARİHİ ÇAKIRKAYA MANASTIRI, SAHİP OLDUĞU TARİHİ VE KÜLTÜREL DEĞERE RAĞMEN YILLARDIR BAKIMSIZLIK VE İLGİSİZLİKLE KARŞI KARŞIYA
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!