Karadeniz yaylalarının bekçisi: nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya

Samsun'dan Artvin'e uzanan yaylalarda yetişen Karadeniz çoban köpeğinin sayısı kontrolsüz çiftleşmeler ve Kangal baskısıyla 50'ye düştü, acil koruma gerekiyor


Karadeniz yaylalarının bekçisi: nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya

Karadeniz yaylalarının bekçisi: nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya

Doğu Karadeniz'in yüksek rakımlı yaylalarında, Samsun’dan Artvin’e uzanan bölgede uzun yıllardır sürülerin koruyucusu olarak bilinen Karadeniz çoban köpeği, yok olma tehdidiyle karşı karşıya. Bölge halkı arasında "yaylaların aslanları" diye anılan bu yerel ırk, zorlu iklim ve coğrafi koşullara uyumu, iri cüssesi ve güçlü koruma içgüdüsü ile biliniyor.

Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin’in yüksek kesimlerinde yoğun kar ve sağanak yağışta dahi sürüyü terk etmeyen bu köpekler, kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı sürüleri koruma görevini uzun yıllar sürdü. Kafkas çoban köpekleri ile ortak geçmişe dayanan özellikleri olan ırk, Sovyet uygulamalarıyla geliştirilen bekçilik ve savaş köpeklerinden ayrılan, sürü koruma odaklı karakteristiklere sahip bir yerel form durumu sergiliyor.

tehditin kaynakları:

Yerel yetiştiriciler ve uzmanlar, sayının düşmesinde birkaç ana etken görüyor. En belirgin olanı, bölgeye Kangal köpeklerinin yayılması ve sürü sahiplerinin bu ırka yönelmesi. Bu eğilim, Karadeniz çoban köpeğinin kullanım alanını daraltırken, farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmelerin artmasına yol açtı. Sonuç olarak yerel ırkın özgün genetik ve karakteristik özellikleri zaman içinde bozuldu.

Yetiştiriciler, orijinal özellikleri taşıyan hayvan sayısının şu an için yaklaşık 50 civarında olduğunu belirtiyor. Ayrıca özellikle dişi birey temininde yaşanan güçlükler, ırkın devamı açısından ciddi bir sorun teşkil ediyor. Irkın fiziksel özellikleri de korunma gereğini güçlendiriyor: çoğu birey 70 kilogramın üzerinde cüsseye sahip, yoğun tüy ve keçe yapısı sayesinde sert kar ve yağmur koşullarında sürüyü terk etmiyor.

Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı Serdar Ergün, ırkın tarihçesini ve mevcut durumu şu sözlerle özetliyor: Karadeniz çoban köpeklerinin geçmişinin Kafkas çoban köpeklerine dayandığını; ancak Sovyetlerin 1940’lı yıllarda geliştirdiği bekçi ve savaş köpekleriyle karıştırılmaması gerektiğini, bölgede kalanların tamamen sürü korumaya odaklı olduğunu vurguluyor. Ergün, neslinin tükenme noktasına geldiğini ve riskin her geçen gün büyüdüğünü belirtiyor.

koruma için öneriler:

Yetiştiriciler ve dernekler, ırkın korunması için acil ve planlı adımlar atılmasını talep ediyor. İlk aşamada, orijinal bireylerin tespit edilip bir araya getirilerek kontrollü üretim yapılması, genetik havuzun güçlendirilmesi ve sonrasında ırk standartlarının belirlenip tescil edilmesi öne çıkan öneriler arasında. Mevcut durumda tescil çalışması başlatılmadığı için profesyonel bir kayıt ve standartlandırma eksikliği bulunuyor.

Uzmanlar, korunma çalışmalarında öncelikli adımların şunlar olması gerektiğini vurguluyor: uygun eşleştirme ile kontrollü üremeyi sağlamak, dişi popülasyonunu artırmak için teşvik mekanizmaları geliştirmek, halkı ve sürü sahiplerini yerel ırkın avantajları konusunda bilgilendirmek ve resmi tescil sürecini başlatmak. Bu adımların atılmaması halinde yerel karakterin kaybolmasının yanında genetik çeşitlilik daralacak ve ırkın geri dönüşü güç bir noktaya ulaşacak.

Yetiştiriciler, bu sürecin gönüllü ve uzman denetimli bir modelle, devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle yürütülmesi gerektiğini söylüyor. Amaç, ilk önce üretimi artırarak çoğaltmak, ardından ırk standartlarını belirleyip tescil sürecini tamamlamak olarak özetleniyor.

Sonuç olarak, bölgenin iklimine özgü koruma yetenekleri ve uzun yıllara dayanan kullanım geçmişiyle Karadeniz çoban köpeği, korunmazsa kısa vadede yerel çeşitliliğini yitirebilir. Yetiştiriciler ve dernekler, ilgili kurumları hızlı hareket etmeye çağırıyor; aksi halde bu yerel ırkın devamı için gerekli şartların kaybolacağı uyarısı yapılıyor.

SAMSUN’DAN ARTVİN'E KADAR DOĞU KARADENİZ'İN YÜKSEK RAKIMLI YAYLALARINDA YETİŞTİRİLEN VE SÜRÜLERİN...

SAMSUN’DAN ARTVİN'E KADAR DOĞU KARADENİZ'İN YÜKSEK RAKIMLI YAYLALARINDA YETİŞTİRİLEN VE SÜRÜLERİN KORUYUCUSU OLARAK BİLİNEN KARADENİZ ÇOBAN KÖPEĞİ, YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA KALDI.

Zeynep Aydın

Zeynep Aydın

Yerel Haberler Editörü

Akdeniz ve Ege bölgelerinden gelen yerel ajans haberlerini derleyen ve yayına hazırlayan tecrübeli yerel haber editörü.

Yorumlar

0

Henüz yorum yapılmamış

Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!