Özvar: üniversiteler terörsüz Türkiye hedefine bilimle katkı sunmalı

Özvar'ın İzmir ziyareti ve ana mesajı:

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, Dokuz Eylül Üniversitesi 2026-2027 akademik yılı açılış töreninde yaptığı konuşmada üniversitelerin yalnızca eğitim ve araştırma kurumları olmaktan öte, ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik sorunlarının çözümünde aktif rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı. Özvar, bu çerçevede Terörsüz Türkiye hedefinin yükseköğretim camiasının sorumluluk alanına girdiğini belirtti.

Özvar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ortaya konan bu hedefin ülkenin huzur ve güvenliğini güçlendireceğini, milli birlik ve kardeşliği pekiştireceğini ve ekonomik kalkınmayı destekleyeceğini ifade ederek üniversitelere somut katkı çağrısı yaptı.

Üniversitelerin rolü ve beklenen katkılar:

Özvar, üniversitelerin düzenleyecekleri paneller, konferanslar, çalıştaylar ve yürütecekleri akademik araştırmalarla Terörsüz Türkiye hedefini farklı boyutlarıyla incelemeleri gerektiğini söyledi. Bu çalışmaların bulgu ve değerlendirmelerinin kamuoyuyla açık bir biçimde paylaşılmasının önemine dikkat çekti ve bilimsel çalışmaların gençler ile toplumun farklı kesimlerinde konuya ilişkin farkındalık yaratacağını belirtti.

Konuşmasında, akademik tecrübe, bilimsel birikim ve araştırma kapasitesinin bu süreçte aktif olarak kullanılması gerektiğini vurgulayan Özvar, üniversitelerden elde edilecek çıktılarla toplumsal algı ve eğitim ekseninde katkı beklediklerini söyledi.

Mesleki eğitimde yeni model: İşletmede Mesleki Eğitim:

Mesleki eğitimde başlatılan dönüşümün merkezine İşletmede Mesleki Eğitim modelini koyduklarını belirten Özvar, modelin ön lisans ve lisans programlarında en az bir yarıyıllık uygulama dönemi öngördüğünü ve öğrencilerin bilgi ile becerilerini doğrudan üretim sahasında geliştirecek şekilde kurgulandığını anlattı. İşletmelerde geçirilen sürenin öğrenim sürecinin önemli bir bölümünü oluşturacağına dikkat çekti.

Yayımlanan usul ve esaslarla uygulamanın kurumsal çerçevesinin belirlendiğini söyleyen Özvar, pilot uygulamanın Konya, Gaziantep, İstanbul, Bursa, Kocaeli, İzmir ve Ankara illerinde başlatıldığını ve bunun yaklaşık 120 bin öğrencinin öğrenim gördüğü 185 mesleki ön lisans programını kapsadığını açıkladı. Pilotlardan elde edilecek sonuçlara göre modelin kısa sürede ülke geneline yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtti.

İzmir özelinde, 9 Nisan 2026 tarihinde Ege Bölgesi Sanayi Odası ile imzalanan iş birliği protokolüne değinen Özvar, üniversiteler ile sektör arasındaki ortak müfredat güncellemeleri, yeni program tasarımları ve ortak Ar-Ge çalışmalarının modelin başarısı için kritik olduğunu söyledi. Organize Sanayi Bölgesi Meslek Yüksekokulları Projesi kapsamında 19 üniversitede yer alan 20 meslek yüksekokulunun 105 programında 7 bini aşkın öğrencinin eğitim gördüğünü ve mezunların istihdam oranlarının yüzde 90’lara ulaştığını aktardı.

Bilgi erişimi, öğretim anlayışı ve yapay zeka:

Özvar, teknolojinin ilerlemesi ve bilginin toplumun tüm kesimlerine hızla yayılmasıyla üniversitelerin bilgi tekeli olarak görüldüğü dönemin büyük ölçüde sona erdiğini ifade etti. Bu değişimin öğretim elemanlarının rolünü ve ders içeriklerini yeniden biçimlendirmeyi zorunlu kıldığını belirterek, klasik bilgi aktarıcı eğitim modelinin yerini öğrencilerin beceri, yetenek ve yetkinliklerini geliştirecek uygulamalı yöntemlerin alması gerektiğini söyledi. Özvar konuşmasında, Bilgi transferi dönemi artık kapanmıştır. ifadesine vurgu yaptı.

Yapay zekanın bilgiye erişimi ve öğrenme süreçlerini kökten değiştirdiğine dikkat çeken Özvar, öğrencilerin akıllı telefonları aracılığıyla yapay zeka uygulamalarına kolaylıkla ulaştığını ve bunun öğretim elemanlarının sorumluluğunu artırdığını kaydetti. Yapay zeka araçlarından elde edilen bilgilerin doğruluğunun ve güvenilirliğinin sorgulanmasının şart olduğunu belirterek üniversite yönetimlerine önce öğretim elemanlarının, ardından öğrencilerin bu alanda uzmanlardan eğitim alması ve seminerlerle yapay zekanın etik ve güvenilir kullanımının öğretilmesi çağrısında bulundu.

Özvar, öğrencilerin yapay zeka çıktılarıyla karşılaştıklarında bunları bilimsel şüphecilik ve eleştirel düşünme süzgecinden geçirmelerinin önemine dikkat çekti ve her yapay zeka yanıtının tartışılmaz doğru olarak kabul edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Bilimsel üretim, uluslararası görünürlük ve teknolojiye dönüşüm:

Türk yükseköğretiminin bilimsel üretimde kaydettiği ilerlemeye de işaret eden Özvar, Türkiye’nin makale ve derleme yayın sayısında 2002'de 29’uncu sıradayken bugün 15’inci sıraya yükseldiğini aktardı. Yayınların niteliğinde de artış olduğunu belirten Özvar, Q1 ve Q2 kategorilerindeki çalışmaların payının 2019’da yaklaşık yüzde 34 iken 2025’te yüzde 58’in üzerine çıktığını, araştırma üniversitelerinde bu oranın yüzde 79’a ulaşarak OECD ortalamasına yaklaşıldığını söyledi.

2026 uluslararası sıralamalarında 6 Türk üniversitesinin ilk 500’e, bunlardan ikisinin ilk 300’e girme başarısını hatırlatan Özvar, başka bir sıralamada Türkiye'nin 124 üniversiteyle en fazla temsil edilen üçüncü ülke olduğunu belirtti ve en az iki Türk üniversitesinin dünyanın ilk 100'üne girme hedefini paylaştı.

Üniversite kaynaklı patent ve faydalı model başvurularının 2022’de 1.298 iken 2025’te 2.352’ye yükseldiğini, tescil sayısının 900’e ulaştığını söyleyen Özvar, bilimsel üretimin teknoloji ve ekonomik kalkınmaya dönüşmesinin önemini vurguladı.

Deniz bilimleri, mavi miras ve kültürel projeler:

İzmir programı kapsamında Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü'nü ziyaret eden Özvar, Enstitü Müdürü Prof. Dr. Harun Özdaş’tan yürütülen çalışmaları dinledi. Özdaş, Piri Reis Araştırma Gemisiyle denizlerde doğal kaynaklar, petrol ve doğal gaz çalışmalarının yürütüldüğünü, Mavi Miras projesi kapsamında ise su altındaki batıkların, tarihi yerleşimlerin ve kültürel mirasın ileri teknoloji ve robotik sistemlerle haritalandığını anlattı. Proje kapsamında Osmanlı su altı kültür mirasına ilişkin coğrafi bilgi sistemi ve veri tabanı oluşturulduğu bildirildi.

Özvar ayrıca Ege Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi'ndeki 'Gazze’de Bir Gün' sergisinin tanıtımına katıldı ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'nde Rektör Prof. Dr. Mustafa Balcı ile üniversitenin akademik faaliyetleri, bilimsel çalışmaları ve projelerini değerlendirdi.

Genel mesaj olarak Özvar, üniversitelerin akademik kapasitesini, araştırma altyapısını ve sektörle iş birliğini güçlendirerek hem toplumsal hedeflere katkı sunması hem de gençlerin sahada edindiği becerilerle daha hızlı istihdama katılmalarının sağlanması gerektiğini belirtti.

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANI EROL ÖZVAR