Tasfiye ödemeleri, vergi düzenlemeleri ve 2027 bütçe öncelikleri: şimşek'in ana hattı

Bakan Şimşek'in sunumundan öne çıkanlar

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, komisyonda yaptığı sunumda mali istikrar, tasfiye süreci, vergi düzenlemeleri ve 2027 bütçe hedefleri hakkında kapsamlı bilgi verdi. Şimşek, sermaye piyasaları ve fon tasfiye süreçlerinde atılan adımların yatırımcı korunması ve finansal istikrar açısından kritik olduğunu vurguladı.

Tasfiye ödemeleri ve hukuki süreçler:

Şimşek, tasfiye uygulamalarının adil, şeffaf ve etkin yürütüldüğünü belirterek mevzuat ve kurumsal işleyişe dikkat çekti. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 28 Ağustos 2026 tarihinde güncellenen Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'in fon piyasalarından kaynaklanabilecek sistemik riskleri sınırlandırmayı hedeflediğini aktardı. Mevzuat çerçevesinde alınan tasfiye kararlarına ilişkin rakamlar şöyle:

- Olağan tasfiye kapsamında 93 fonda 71 bin 899 hesaba 68 milyar lira ödeme yapılmıştır.

- Olağanüstü tasfiye kapsamında ise 4 Kasım 2026 tarihi itibarıyla 15 fonda 542 bin 975 hesaba toplam 62,2 milyar lira ara ödeme gerçekleştirilmiştir.

Toplamda, bugüne kadar 108 fonda, 614 bin 874 hesaba, 420 bin 31 tekil kişiye 130,2 milyar lira ödeme yapıldığı ve 179 bin 449 kişinin net yatırım tutarını tamamını aldığı bildirildi. Ayrıca, MASAK tarafından haksız kazanç elde edenlerin mal varlıklarının tespiti ve yurt dışındaki varlıkların ülkeye getirilmesi yönündeki çalışmalarda ilerleme kaydedildi; 4 Kasım itibarıyla yaklaşık 3,8 milyar lira tutarında 100 işlem ertelenmiş ve 32 farklı ülkedeki muadilleriyle iş birliği sonucunda yaklaşık 9 milyar lira mal varlığı tespit edilerek adli mercilere iletilmiştir.

Piyasa gözetimi ve düzenleyici adımlar:

Şimşek, piyasa manipülasyonuna karşı düzenlemelerin güçlendirileceğini, yaptırımların artırılacağını ve fonların koordineli işlemlerine karşı caydırıcı önlemler alınacağını açıkladı. Fiili dolaşım oranlarının bağımsız doğrulanması ve piyasa gözetim mekanizmalarının güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Bütçe performansı ve makro beklentiler:

Makro finansal istikrarı güçlendiren adımların ekonominin dayanıklılığını artırdığını belirten Şimşek, yerli ve yenilenebilir enerji üretimi ile yüksek katma değerli ihracatın cari dengedeki iyileşmeyi desteklediğini söyledi. Dezenflasyonun 2027 yılında hızlanmasının beklendiği ifade edildi. Harcama disiplini ve etkin gelir tahsilatı sayesinde bütçe performansının hedeflerin üzerinde gerçekleştiği, eşel mobil uygulamasına rağmen 2026 yılı bütçe açığının başlangıç hedefi olan yüzde 3,5’in altında kalacağı öngörülmektedir; Şimşek 2026 için bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,1 olmasının beklendiğini belirtti.

Cari fiyatlarla 5,4 trilyon lira düzeyine ulaşan deprem harcamalarına rağmen 2025 yılından itibaren bütçede faiz dışı fazla verildiği ve bu mali alanın eşel mobil için kullanıldığı vurgulandı. Kamu mali yönetiminde dijital dönüşüm kapsamında Yapay Zeka Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi ile kamu harcamalarının risk odaklı izlenip analiz edildiği ifade edildi.

Vergi düzenlemeleri, kayıt dışı ile mücadele ve vergi harcamaları:

Vergilemede etkinliği artırmaya yönelik düzenlemelerin hayata geçirildiğini söyleyen Şimşek, program döneminde yüksek gelir grupları ve sermaye kesimine yönelik vergileri artıran düzenlemelerin uygulandığını belirtti. Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payı, 25 yıllık ortalaması olan yüzde 65,8'den 2025'te yüzde 62,4'e inmiş; 2026'da yüzde 59,4'e gerilemesi öngörülmektedir. Şimşek, eşel mobil uygulaması olmasaydı 2026 payının yüzde 60,5 olacağını kaydetti.

Vergi harcamalarının GSYH’ye oranına ilişkin veriler ise şu şekilde aktarılmıştır: 2023'te yüzde 6,4 olan oran 2025'te yüzde 5'e gerilemiş; 2026 için yüzde 4,5 öngörülmüş, 2027'de yüzde 4,4 ve OVP dönemi sonunda yüzde 3,9 seviyesine düşmesi beklenmektedir. Şimşek, vergi harcamasının vergi affı veya borç silinmesi olmadığını, muafiyet, istisna ve indirimlerden oluştuğunu vurgulayarak en büyük vergi harcamasının asgari ücret istisnası olduğunu ve bu kapsamda alınmayacak yaklaşık 1,5 trilyon lira'nın 2027 vergi harcamalarının yaklaşık üçte birini oluşturduğunu belirtti.

Yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı desteklemek amacıyla imalatçı firmaların üretim kazançlarına uygulanan kurumlar vergisinin yüzde 12,5'e indirildiği, ayrıca mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım ve transit ticaret alanlarında vergisel kolaylıklar sağlandığı ifade edildi. Borçlarını ödemekte zorlanan mükellefler için taksitlendirme süresi 36 aydan 72 aya çıkarılmış; 2026 yılında taksitlendirilen borçlara uygulanan tecil faizi ise yüzde 39'dan yüzde 29'a indirilmiştir. Gecikme zammı ve tecil faiz oranlarının ilerleyen dönemde piyasa koşullarına uygun şekilde daha da düşürülmesi planlanmaktadır.

Kayıt dışılıkla mücadelede beyanname sayılarında ve beyan edilen gelirlerde artış sağlandığını aktaran Şimşek, 2025 yılına ait kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlara ilişkin beyanname sayısının yüzde 14 artışla 2 milyon 558 bin olduğunu ve hesaplanan verginin bir önceki yıla göre yüzde 67 arttığını söyledi. Vergi denetiminde yüksek gelir gruplarına ve büyük ölçekli mükelleflere odaklanıldığı belirtildi.

Borç yönetimi, uluslararası finansman ve destek paketleri:

Şimşek, borç yönetiminde öngörülebilirlik ve sürdürülebilirliğe dayalı orta ve uzun vadeli yaklaşımın sürdürüldüğünü belirtti. AB tanımlı genel yönetim borç stokunun milli gelire oranının 2025'te yüzde 23,7 iken 2026'da yüzde 21,8'e gerileyeceğinin beklendiğini aktardı. İç borç çevirme oranının 2023-2025 döneminde ortalama yüzde 135,2 iken 2026'da yüzde 92 düzeyinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

Uluslararası sermaye piyasalarında 2027 yılında 13 milyar dolar tahvil ihracı hedeflendiği, 2023-2026 döneminde proje finansmanı kapsamında 44,5 milyar dolar uzun vadeli kaynak sağlandığı ve 2026-2028 dönemi için kalkınma projelerinde kullanılmak üzere 51 milyar dolar finansman paketi oluşturulduğu ifade edildi.

Dezenflasyon sürecinde reel sektöre yönelik seçici desteklerin sürdürüleceği, yatırım, üretim, istihdam ve ihracatın desteklenmeye devam edileceği açıklaması yapıldı. Ayrıca, turizmde istihdamı koruyan işletmelere sağlanan prim desteğinin 2027 yılında artırılacağı duyuruldu.

İstihdama ilişkin destekler kapsamında asgari ücret desteği ile sektörlere yönelik prim destekleri artırılacak; İstihdamı Koruma Programı kapsamında tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya başta olmak üzere bazı imalat sektörleri ile turizmde istihdamı koruyan işletmelere yönelik desteklerin güçlendirileceği belirtildi. Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programı ile imalat sektöründeki işletmelere 6 ay geri ödemesiz ve 36 aya kadar vadeli finansman imkanı sunulmakta, sabit faizli kredilerde yüzde 37, değişken faizli kredilerde TLREF+1 oranıyla erişen işletmelerin istihdamı korumaları halinde finansman maliyetinin 12 puan'ı kamu tarafından karşılanmaktadır.

2027 bütçe teklifi ve hizmet ödenekleri:

Bakanlığın 2027 yılı toplam bütçe teklifinin 11,39 trilyon lira olduğu; faiz hariç tutarın 7,42 trilyon lira ve teklif edilen tutarın yaklaşık yüzde 1,4'üne tekabül eden 102,3 milyar lira'nın Bakanlık hizmetleri için kullanılacağı belirtildi. 2027 bütçesi için Gelir İdaresi Başkanlığı'na 90,4 milyar lira, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na 621,6 milyon lira, Türkiye İstatistik Kurumu'na ise 8 milyar lira ödenek teklif edildi.

Şimşek sunumunu, yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı önceleyen; dezenflasyonu destekleyen ve mali disiplini sürdüren bir bütçe taslağını işaret ederek tamamladı ve refah artışından toplumun tüm kesimlerinin adil şekilde pay almasının hedeflendiğini vurguladı. Komisyon çalışması, Şimşek'in sunumunun ardından milletvekillerinin konuşmalarıyla devam etti.

Bakan Şimşek: "Yüksek gelir grupları ve sermaye kesimine yönelik vergileri artıran düzenlemeleri hayata geçirdik"