Bitlis'te Kar ve Su Hasadı Uyarısı: Dr. Arya Biçen'den Planlama Çağrısı
Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölüm Başkanı ve Anadolu Sualtı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) üyesi Dr. Öğretim Üyesi Arya Biçen, kentin yoğun karını yalnızca bir yük olarak görmenin yanlış olduğunu; doğru planlama ile bu karın değerli bir su kaynağına dönüşebileceğini belirtti.
Uzmanın uyarısı: Kar risk değil, fırsat olarak yönetilmeli
Biçen, Bitlis gibi şehirlerde kar temizlenip kenara itildiğini veya kontrolsüz eriyerek akıp gittiğini; kırsalda çığ, kent merkezinde ise çatı ve saçaklardaki kütle ve sarkıtların can ve mal kaybına yol açabildiğini söyledi. Bu risklerin temelinde, karın yönetilememesinin yattığını vurgulayan Biçen, bilimsel açıdan karın yağmur kadar önemli bir su girdisi olduğuna dikkat çekti.
"Su hasadı artık gönüllü bir tercih değil, planlamanın bir parçasıdır", diyen Biçen, su hasadının yağmur veya kar şeklinde gelen suyun kaybolması yerine planlı biçimde toplanması, yönetilmesi ve yeniden kullanılması anlamına geldiğini aktardı.
Uygulama örnekleri ve teknik yaklaşım
Biçen, soğuk iklimlerde su hasadının kar üzerinden yürütüldüğünü, çatı temelli sistemlerin ABD ve Kuzey Avrupa kentlerinde su talebini ve yüzey akışını ciddi biçimde azalttığını belirtti. Bu sistemlerin basit oluklardan ibaret olmadığını; doğru eğim, filtrasyon ve depolama içeren entegre yapılar olması gerektiğini vurguladı.
Yol ve kamusal alanlardaki kar yönetiminden de söz eden Biçen, Japonya ve Norveç'te yol karının doğrudan kanalizasyona verilmediğini, özel toplama ve eritme alanlarında kontrol altına alındığını; Güney Kore'de ise eriyen suyun yönlendirildiği altyapı uygulamalarının kullanıldığını aktardı.
Yerel öneriler ve strateji
Bitlis özelinde tek tip çözümün yeterli olmayacağını belirten Biçen, kent merkezinde çatı temelli su hasadı sistemlerinin; yol ve meydanlarda ise doğrudan eritme yerine pilot toplama ve arıtma alanlarının denenebileceğini önerdi. Kırsal ve yüksek kesimlerde ise karın erken erimesini önleyen, depolamaya dayalı yaklaşımların daha uygun olduğunu ifade etti.
"Mesele, karın ne kadar yağdığı değil; yağan karla ne yaptığımızdır", diyen Biçen, su hasadının yalnızca teknik bir uygulama olmadığını, suya bakış açısını değiştiren bütüncül bir planlama yaklaşımı olduğunu ve bunun Bitlis için kritik önemde olduğunu belirtti.
Yasal çerçeve ve sivil toplum çalışmaları
Biçen, Avrupa, ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya'da yeni yapılarda bu sistemlerin ya zorunlu tutulduğunu ya da teşvik edildiğini; Türkiye'de ise 2024 yılında yürürlüğe giren Su Verimliliği Yönetmeliği ile su hasadının bina, parsel ve kentsel ölçeklerde planlama süreçlerine entegre edilmesinin hedeflendiğini hatırlattı.
ASAD Başkanı Mehmet Salih Aygün da derneğin özellikle havza ölçeğinde su ve doğal kaynakların sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi hedeflediğini, saha araştırmaları ve bilimsel veri üretimiyle kamuoyunda farkındalık yaratmayı önemsediklerini belirtti. Aygün, "Suyu yalnızca tüketilen bir kaynak olarak değil, korunması gereken bir ekosistem bileşeni olarak ele alıyoruz" sözleriyle derneğin yaklaşımını özetledi.
Biçen'in uyarısı, Bitlis ve benzeri karla yaşayan kentlerde karın yönetiminin; taşkın, can ve mal kaybını azaltırken aynı zamanda uzun vadeli su güvenliğine katkı sağlayacak bir strateji olarak ele alınması gerektiğini gösteriyor.
MERKEZDEN KAR GÖRÜNTÜLERİ
